PINAGTIBAY ng Department of Agrarian Reform (DAR) at ng National Commission on Indigenous Peoples (NCIP) ang kanilang koordinasyon upang matiyak ang proteksyon ng mga Agrarian Reform Beneficiaries (ARBs) habang tinutugunan ang mga usapin sa pag-angkin ng lupa ng mga indigenous peoples (IPs) sa Barangay Delucot, Godod, Zamboanga del Norte.

Isinagawa ang dayalogo bilang tugon sa mga aplikasyon sa pagmamay-ari ng lupa ng mga IPs na may mga bahaging sumasaklaw sa mga lupang sakop ng agrarian reform. Layunin nitong maiwasan ang sigalot sa lupa, mapanatili ang seguridad sa paninirahan at pagsasaka ng mga ARBs, at matiyak ang tuluy-tuloy at mapayapang produksyon sa mga sakahan.

Tinalakay ng mga kinatawan ng DAR at NCIP, kasama ang mga opisyal ng lokal na pamahalaan at mga lider ng katutubong pamayanan, ang mga isyu sa hurisdiksyon at ang pagsasabay ng mga polisiya kaugnay ng lupang ninuno at agrarian reform areas. Binigyang-diin ang patas na pagbibigay-proteksyon sa karapatan ng mga IPs at sa lehitimong karapatan ng mga ARBs alinsunod sa umiiral na mga batas.

Ipinahayag ng DAR na mahalagang malinaw ang katayuan at hangganan ng lupa upang maprotektahan ang ARBs laban sa posibleng pagpapaalis, kawalan ng katiyakan, at matagal na alitan na maaaring makaapekto sa kanilang kabuhayan. Tiniyak din ng ahensya ang patuloy na pakikipagtulungan sa NCIP para sa pangmatagalang katatagan ng kabuhayan ng mga magsasaka.

Samantala, ipinaliwanag ng NCIP ang mga karapatan ng IPs sa ilalim ng Indigenous Peoples’ Rights Act (IPRA), kabilang ang pagkilala sa kanilang lupang ninuno. Ayon sa komisyon, nakatutulong ang malinaw na pagtukoy sa mga lupang ito upang mabawasan ang alitan at mapanatili ang kapayapaan sa mga komunidad.

Nagkasundo ang dalawang ahensya na ipagpatuloy ang konsultasyon, magsagawa ng magkasanib na field validation, at bumuo ng mga mekanismong magpapantay sa pagpapatupad ng agrarian reform at mga karapatan sa lupang ninuno, tungo sa inklusibong kaunlaran sa kanayunan.

(PAOLO SANTOS)