GAWING MAKABULUHAN ANG PAGIGING BATA NG ATING MGA ANAK

SA TOTOO LANG

National Children’s Month ngayon.

Paano ba natin gagawing makabuluhan ang pagi­ging bata nila upang lumaki silang may pagkilala sa kung ano sila sa pamilya nila at sa lipunang kanilang ginagalawan?

Ang inisyal na paraan para gawin ito ay iparamdam sa mga bata ang tunay na nilang mundo. Iparamdam nang husto na sila ay mga bata at huwag agawin o ilayo ang panahong ito sa kanila.

Ibigay ang sapat na oras at pagmamahal para sa kanila, tayo man ay mga magulang o tagapag-alaga, hanggang sa sila ay lumaki. Sa totoo lang, ito ay matibay na pundasyon upang maging mabuti silang mamamayan.

Mahalaga rin na ang bawat batang Filipino ay ma­ging responsable sa kanilang mga tahanan at lipunan. Hindi masama na pakilusin sila sa mga gawaing bahay o magkaroon sila ng kooperasyon para sa maayos, matiwasay at may silbing lipunan. Huwag na huwag silang hayaang maging tamad o pirming walang ginagawa.

Hindi rin lingid sa atin na ang mga bata ngayon ay lantad sa electronic devices at marami sa kanila ang mga techie. Gayunman, dapat din silang malantad sa mas may importansyang mga bagay.

Mahalagang magkaroon sila ng sapat at maayos na kamulatan sa ating kultura sa pamamagitan ng pagpunta sa mga cultural parks, rebulto, o mga libro na may kinalaman sa ating kasaysayan at ating lahi. Sa ganitong bagay ay hindi sila dapat na maging mangmang.

Importante ring mayroon silang mga pisikal na aktibidad at pakikipagkomunikasyon nang aktuwal sa ibang mga bata o mga tao para nang sa ganoon ay tunay at aktibong naeensayo ang kanilang mga katawan at isipan. (Sa Totoo Lang / ANN ESTERNON)

Please follow and like us:
Read More

HINDI GANOON KADALI

SA TOTOO LANG

Naging balita kahapon na pinatawad na ni Maguin­danao Second District Representative Esmael “Toto” Mangudadatu ang mga suspek sa nangyari noong Maguindanao massacre o mas kilala rin sa tawag na Ampatuan massacre.

Hindi natin kinukuwestyon ang hakbangin o paha­yag na ito ng naturang mambabatas.

Sa kanya na rin naman nanggaling, hiniling ng kanyang mga anak na huwag nang magpakababad sa iniwang sakit ng naturang karumaldumal na pagpatay. Nais ng kanyang mga anak na mag-move on na ito lalo’t nasisiguro niyang may kalalagyan ang mga nagkasala sa kanila.

Nangyari ang Ampatuan massacre noong Nobyembre 23, 2009 nang ang isang convoy na kinabibilangan ng mga kamag-anak, supporters at media na maghahain na ng certificate of candidacy itong si Mangudadatu para sa 2010 elections. Sa daan, sila ay hinarang ng mga armadong kalalakihan, tinangay sila sa isang lugar at doon ay pinagpapatay at saka inilibing.

Hindi basta simpleng pagpatay ito dahil 58 katao ang pinaslang, kabilang dito ang 32 na mamamahayag at anim pang mga motorista na hindi parte ng convoy pero nadamay.

Election-related violence iyan na hindi malilimot ng kasaysayan at hindi ganoon kadaling malilimot ng mga pamilya na naging biktima.

Ngunit tama ang mga anak ni Mangudadatu. Dapat siyang mag-iba na ng pokus sa buhay dahil pro­blemang walang katapusan iyan na kanyang papasanin kung hindi siya kikilos nang naaayon.

Sa totoo lang, madaling magpatawad – magaan man o mabigat ang naging resulta ng pagkakamaling nagawa sa nasaktan. Ngunit ang makalimot ay malabong mangyari lalo’t sa usaping ito ay maraming mga buhay ang nawala at maraming buhay din ang naapektuhan.

Inihayag din ng mambabatas na may mga kamag-anak siya na kasal sa mga Ampatuan at direkta niya ring sinabi na hindi lahat ng mga Ampatuan ay masama.

Sa siyam na taon na itinakbo ng trial ng kasong ito, lalabas ang desisyon bago mag-Disyembre 20. Sana magkaroon ng hustisya para sa lahat ng naging biktima. (Sa Totoo Lang / ANN ESTERNON)

Please follow and like us:
Read More

UMUNAWA TAYO

SA TOTOO LANG

Ayon sa statement ni Presidential Spokesperson Salvador Panelo, magsisimula sa araw na ito ang tatlong araw na pansamantalang pagliban ni Pangulong Rodrigo Duterte ngayong linggo.

Ang balita rin namang iyan ay galing mismo kay Senador Christopher “Bong” Go, ang dating top aide ni Duterte.

Nais kasi ng pangulo na makapagpahinga nang maayos dahil mayroon itong iniinda.

Bilang mamamayan ay huwag na muna tayong gumuhit ng espekulasyon. Doktor na rin ni Pangulong Duterte ang nagtagubilin sa kanya na kailangan niyang magpahinga.

Pinagbasehan ng doktor ang iniindang muscular spasm ng pangulo kasunod na rin ito ng nangyaring aksidenteng kanyang natamo sa motor.

Nangyari ang aksidente sa loob ng Presidential Security Group compound sa loob mismo ng Malacañang Complex.

Sa totoo lang, huwag na nating bigyang-kulay ang nararanasan ng lider ng Pilipinas. Iyan naman na ang sabi ng kanyang doktor.

Tao ang pangulo. Nagkakasakit siya at natural lamang yaon.

Isa pa rin sa dapat nating ikonsidera na bago natin bakbakan si Pangulong Duterte ay ang kanyang edad. Wala na siya sa panahon ng kanyang kalakasan. Intindihin na lamang natin ito.

Hindi na kaya ni Pangulong Duterte ang maging mas malakas pa sa kalabaw hindi tulad noong kanyang kabataan o tulad nating mas mga bata sa kanya.

Kung pupunahin pa na kawalan siya sa kanyang pagliban sa trabaho ay mayroon pa namang ibang matataas na pinuno ng bansa na sasalo at sasalo ng kanyang responsibilidad.

Tatlong araw lamang naman iyan, ibalato na lamang sa kanya ang makapagpahinga nang walang iniisip na trabaho.

Hindi man nasabi kung saan magpapahihinga ang pangulo ay hayaan na lamang. Malalaman at malalaman din naman ito ng publiko.

Kalma lang muna sa mga “negathone” at manahimik muna sa kanilang mga kuta. (Sa Totoo Lang / ANN ESTERNON)

Please follow and like us:
Read More

PANANAMANTALA?

SA TOTOO LANG

Pananamantala ba ang pwedeng itawag natin kung dumarami ngayon ang mga paupahan na nagtataas ng kanilang renta?

Ang siste kasi, lumalakas ang loob ng mga nagpapaupa dahil ang lagi na nila ngayong dahilan ay lumalalang trapiko sa buong bansa. Uulitin natin sa buong bansa. At dahil malawakan ang epekto ng buhul-buhol na trapiko ay kawawa tuloy ang mga rumirenta.

Tiyak ang pagtaas ng parenta lalo na sa mga condominium, sumunod ay mga apartment o room apartment.

Siyempre naman, mananamantala ang mga nagpapaupa at ikakatwiran nilang kaysa manirahan ka sa malayo eh dito ka na lamang sa rentahan nila – malayo ka pa sa stress na dala ng ma­tinding trapiko.

Sa ganitong siste ay parang walang choice ang mga tenant at kagatin ang gusto ng kanilang landlord kaysa sa ibang lugar sila mapunta.

Pero sana naman hindi naman maging utak mapagsamantala ang ilang mga kababayan natin. Pupuwede naman kasing pumatas at kumita na hindi kailangang manggipit.

Sa totoo lang, hindi lahat ng rumirenta ay maya­yaman. Pangkaraniwang mamamayan lamang din sila na kumakayod nang higit pa sa kanilang dapat nilang gawin para lamang kumita at mamuhay nang naaayon.

Ngunit hindi rin natin maiiwasan na isa sa mga nabibiktima ng pananamantalang ito ay ang mga taong nagtatrabaho bilang call center agents na kumikita ng mas malaki kumpara sa mga ordinaryong manggagawa.

Kakagat at kakagat ang mga gustong umupa dahil natural lang na mas pipiliin nila ang tirahang malapit sa kanilang pinagtatrabahuhan kaysa maubos ang lakas at perang pinaghirapan kung sa ibang lugar pa titira ang mga ito.

Sana ang bagay na ito ay makita rin ng ating pamahalaan para hindi naman makawawa nang husto ang gusto lamang umupa sa malapit na lugar pero hindi sa paraang matataga sila nang husto dahil sa mataas na bayarin sa upa. (Sa Totoo Lang / ANN ESTERNON)

Please follow and like us:
Read More

AKSYON NG PANGULO, KAILANGAN

SA TOTOO LANG

Mabuting inilutang na mismo ni Pangulong Rodrigo Duterte sa isang cabinet meeting kahapon ang usapin sa pag-ban ng plastic.

Aniya dahil sa lumalalang problema sa climate change, posibleng ang pag-ban sa paggamit ng plastic ay maging nationwide.

Tama lang naman dahil kung lahat ay apektado ng salot at hindi madisiplinang paraan ng paggamit ng plastic, tiyak na ang solidong pagbabawal sa paggamit nito ay may positibong epekto rin para sa lahat ng mamamayan ng Pilipinas.

Sa patas na paraan gagawin ito ng pangulo ng bansa. Idadaan niya ito sa legislative action para lahat ay may pagsunod at ang hindi makasusunod ay may kalalagyan.

Batid naman natin na mapaminsala ang plastic mula sa paggawa nito hanggang sa iba’t ibang walang kaayusan sa paggamit.

Alam din natin na ma­raming endangered species sa karagatan na rin ang nagkandamatay hindi lamang sa Pilipinas kundi sa iba’t ibang panig ng mundo.

May iba ring may mga buhay na bagama’t buhay ay napahamak naman nang husto gaya na lamang ng mga pagong at isda na nabalutan ng plastic ang mga katawan kaya’t ang kanilang paglaki ay hindi naging maayos. Ang porma ng kanilang mga katawan ay hindi tama.

Sa mga plastic din na iyan nagdulot ng problema dahil nagkaroon tayo ng mga pagbaha. Paano ba naman dahil barado ang ating mga imburnal o daanan ng tubig.

Sana matuloy ang aksyon na ito ng pangulo para na rin sa ating ikabubuti. (Sa Totoo Lang /  ANN ESTERNON)

Please follow and like us:
Read More

AYUDA SA MINDANAO

SA TOTOO LANG

Niyanig ang ilang bahagi ng Mindanao sa lakas na magnitude 6.3 na lindol noong Miyerkoles ng gabi.

Ang lakas ay nakapagtala ng pinsala ngunit malaking bagay na may pagtitiyak ang Philippine Institute of Volcanology and Seismology na walang magaganap na tsunami.

Nakapangangambang sa lakas ng lindol ay apat ang naitalang binawian ng buhay, habang 60 naman ang naireport na nasaktan sa Tulunan Cotabato. Sana ay hindi na ito masundan pa ng anomang casualty.

Nananalangin ang publiko kasunod ng nangyari. Naroon kasi na may mga gusaling nagiba matapos ang malakas na lindol. Kasunod nito ay pinag-iingat din ang publiko sa Mindanao sa posibleng nakaambang pagguho ng mga lupa o landslides.

Sana ay magtuluy-tuloy pa rito ang ayuda ng lokal at nasyunal na pamahalaan. Hindi kailangang magtulug-tulogan dito.

Sa ganitong sitwasyon kailangang maging kalma ang lahat para makapag-isip nang tama at manatiling alerto upang magawa ang mahalagang bagay ukol sa nangyaring lindol.

Sa ganitong pagkakataon kasi natin mas kailangan ang pagtutulungan ng bawat isa lalo’t hindi biro ang may mga namatay at mga nasaktan. Kawawa rin naman ang kanilang mga pamilya.

Sa pagbibigay din ng tulong kailangang paala­lahanan natin ang ating mga sarili na huwag magpakalat ng anomang maling balita at tanging kon­kretong impormasyon lamang ang ihayag para hindi magkaroon ng kalituhan sa gitna ng trahedya na dinanas ng ating mga kababayan sa Mindanao.

Hindi na bago sa atin ang lindol.

Ang Pilipinas ay isa sa pinaka-disaster-prone na bansa sa buong mundo. At dahil ang bansa natin ay nasa kahabaan ng Pacific Ocean’s “Ring of Fire” at mayroon tayong limang major fault lines, delikado tayo sa mga trahedya gaya ng lindol.

Sa tuwing may ganitong pangyayari sana ay bukas ang isip natin na malampasan ito at ibigay ang tunay na pag-ayuda sa mga nangangailangan. (Sa Totoo Lang / ANN ESTERNON)

Please follow and like us:
Read More

IBANG GALAWAN SA LOOB

SA TOTOO LANG

Sa pagdinig ng Senado hinggil sa alegasyon ng iregularidad sa Bureau of Corrections partikular sa New Bilibid Prison (NBP), iba’t ibang katiwalian at negatibong “mahika” ang nagaganap dito.

May ibang galawan talaga sa loob.

Nakapagtataka na may mga bilanggo na basta na lamang nagpapadala sa NBP hospital gayong may mga mas karapat-dapat na magpagamot o magpagaling sa mga ito.

Ngunit nagiging malinaw din sa mata ng publiko na kahit saan ay madaling malusutan ang batas o ang regulasyon basta para-paraan lamang.

Oo naman. Ano pa bang bago? Lalo pang lumalabas ang katotohanan na ang nagpapagamot at nagpapadala sa NBP hospital ay mga presong may kasong may kaugnayan sa ilegal na droga.

Matatawa kayo dahil hindi basta ilang oras o araw ang inilalagi ng mga “kakaibang” bilangggong ito kundi bumibilang ng ilang buwan sa nasabing ospital.

Sa puntong ito dapat talagang kuwestyonin ang doktor o mga doktor na basta na lamang nagbibigay ng “go signal” para magpa-confine ang mga hari sa bilangguan.

Sana ang mapatutunayang doktor o mga doktor na gumagawa ng kamalian ay tunay na dapat na matanggalan ng kani-kanilang lisensya mula sa Professional Regulation Commission. Hindi naman pwedeng dahil pera-pera at para-paraan na kumita sa loob ay may laya silang gawin ito. Nasaan naman ang delicadeza niyan?

Sa nangyayari, kawawa tuloy ang mga presong tunay na nangangailangan ng atensyong medikal at mas kailangan ng hospital confinement.

Naroon ang katotohanan na maraming preso ay may sakit tulad ng tuberculosis at iba pa. Sila ang mga nagkakasakit dahil na rin sa overcrowding sa loob.

Katunayan, may 20 porsyento ng populasyon ng mga bilanggo ay mga basta namamatay na lamang kada taon. Paano ba naman, anong nutrisyon ang makukuha nila sa mga pagkaing hindi naman talaga pagkaing maituturing? May namamatay din sa away.

Nakalulungkot na katotohanan. Bawat isa sa atin ay bilanggo – resulta ng kalokohang pinaiiral ng mga nasa posisyon sa gobyerno o institusyon. (Sa Totoo Lang / ANN ESTERNON)

Please follow and like us:
Read More

PAANO KUNG TOTOO?

SA TOTOO LANG

Sa lumabas na ulat kahapon, naniniwala si Supreme Court Senior Associate Justice Antonio Carpio na babawiin ng China ang Scarborough Shoal bago magtapos ang termino ni Pangulong Rodrigo Duterte sa 2022.

Ito ay dahil sinabi ng ating pangulo na hindi niya mapipigilan ang China sa pagtatayo ng mga istraktura sa shoals ng Panatag o Bajo de Masinloc.

Kung totoo man ito o kung tuluyang mangyayari, aba’y kawawa naman pala ang mga Filipino. Mawawalan tayo ng pag-aari. Mawawalan tayo ng karapatan at kalayaang makapunta sa West Philippine Sea.

Dito ay mababalewala lamang ang mga ipinaglalaban natin sa ating karapatan lalo na ang karapatan ng ating mga mangingisda na umaasa rin doon na kanilang ikinabubuhay.

Mahaba pa rin ang panahon bago matapos ang administrasyon ng pangulo, sa panahon na iyan ay mas posibleng makabuo ng plano ang mga Intsik para maghari sa nasabing shoals.

Maraming mga bansa ang naglalaban-laban at umaangkin sa WPS. Ang mga bansang iyan ay mga kapitbahay din naman natin sa Asya.

Sa sitwasyon ngayon, nawawalan ng lakas ng loob ang mga mamamayan pagkat ang ating pa­ngulo ay parang wala ring lakas na ilaban ang ating mga karapatan.

Sana siya ang nagsusulong ng ating ipinagla­laban, hindi sa paraang sasabihin wala siyang magagawa kung ganoon na lamang na aangkinin ng ibang bansa ang pag-aaring noon pang ipinaglalaban ng ating lahi.

Sa nangyayari ay nakukulangan ang marami sa leadership na ipinapakita ni Pangulong Duterte. Kaya nga ang puna ng marami ay siya ang ama ng bayan pero iwas sa bagay na dapat siya ang manguna at manindigan para sa bawat karapatan ng bawat Filipino.

Paano kung totoong tuluyan nang angkinin ng China ang WPS? Kung kulang sa kibo ang ating lider, sana may iba pang kumilos at tumayo para sa nakararaming mga Filipino.

May karapatan tayo sa WPS, huwag naman sanang balewalain iyan ng mga nakaupo. (Sa Totoo Lang / ANN ESTERNON)

Please follow and like us:
Read More

DELIKADO ANG POLIOVIRUS

SA TOTOO LANG

Nakalulungkot ang balita ngayon.

Matapos ang 19 taong pagdedeklara na wala nang polio sa Pilipinas, heto tayo muli at tinamaan ng mapaminsalang sakit na ito.

Ito ang kinumpirma ng Department of Health kung saan nabalitaan at napatunayan ding mayroon polio case sa Lanao del Sur.

Nakalulungkot din na malaman na sadyang marumi ang ating kapaligiran. Ito ay dahil na rin ang poliovirus ay na-detect sa water sewerage samples sa Manila at Davao.

Dengue ang halos hindi pa tapos na kinakaharap ng ating pamahalaan at mamamayan. At marami ang namatay sa sakit na iyan. Maraming pamilya ang higit na naapektuhan. At ito ang itinuturing ngayong “Worst dengue outbreak in years”. Hamakin ninyong sumampa ng 271,480 kaso ang naitala mula Enero hanggang Agosto 31 ng taong kasalukuyan. Sumampa rin sa 1,107 ang bilang ng mga namatay at ang mga ito ay mga bata.

Sa kaso ngayon ng polio, huwag naman sanang umabot pa o gumalaw ang bilang ng mga pasyente nito. Hindi naman makatarungang abut-abot na ang mga sakit na dumadapo sa bansa.

Ang mga sakit na iyan ay nagmula rin naman sa kapabayaan at pagiging marumi sa ating kapaligiran.

Isang hakbang na dapat na tumalima o sumunod ang publiko ay ang isinasakatuparan ngayon nang sabay-sabay na pagpapabakuna laban sa poliovirus. Dahil mga batang may edad lima pababa ang kalimitang tinatamaan ng sakit na ito, ang dapat na unang kumilos ay ang mga magulang.

Kailangang madala ang mga bata sa pinakamalapit na health center o bago nito ay alamin ang mga hakbang na dapat gawin para maiwasan ang naturang sakit.

Mahalaga ang pagbabakuna at mahalagang makumpleto ng mga bata ang bakuna para manatiling ligtas ang mga ito sa vaccine-preventable diseases, gaya ng polio. Dapat nating alalahanin na walang gamot ang polio kaya makipag-ugnayan tayo sa pamahalaan para sa ligtas na bansa.

Huwag nating balewalain ang mga sakit na akala natin ay kaya nating panghawakan o makontrol. Ang poliovirus ay kayang makaparalisa ng pasyente. (Sa Totoo Lang / ANN ESTERNON)

Please follow and like us:
Read More