PUNA ni JOEL O. AMONGO

SA mabilis na pagbabago ng balanse ng kapangyarihan sa Senado, hindi maiiwasang itanong ng publiko kung uusad pa ba ang mga kasong may kaugnayan sa umano’y flood control scandal laban kina Senators Francis “Chiz” Escudero at Joel Villanueva. Lalong lumakas ang tanong matapos silang lumipat sa panig ni Senate President Win Gatchalian, sa gitna ng mainit na bangayan sa Mataas na Kapulungan.

Tinawag ni Senator Alan Peter Cayetano ang kasalukuyang liderato bilang “Senate of Malacañang,” isang pahayag na nagpapahiwatig ng kanyang paniniwalang malakas ang impluwensiya ng Palasyo sa mga nangyayari sa Senado. Ang ganitong akusasyon ay bahagi ng umiinit na tunggalian sa pagitan ng dalawang paksyon matapos ang pagbabago ng liderato ngayong Hunyo 2026.

Hindi maikakaila na ang pulitika ay laro ng numero. Kapag may sapat na bilang ng mga senador na sumusuporta sa isang liderato, nagbabago rin ang direksiyon ng mga komite, mga pagdinig, at maging ang prayoridad ng lehislatura. Dahil dito, natural lamang na magkaroon ng agam-agam ang publiko kung ang mga naunang usapin ay mananatiling prayoridad o tuluyan nang mawawala sa agenda.

Gayunman, mahalagang tandaan na ang paglipat ng isang senador sa ibang paksyon ay hindi awtomatikong nangangahulugan na nawawala ang anomang legal na pananagutan. Kung may sapat na ebidensya at may mga kasong isinasampa sa tamang hukuman o sa mga kinauukulang ahensiya, ang mga ito ay dapat umusad ayon sa batas at hindi ayon sa kulay ng pulitika.

Ang mas malaking hamon ngayon ay kung mananatili bang pursigido ang Senado sa pagsisiyasat sa flood control scandal. Kung ang mga pagdinig ay hihina o tuluyang mawawala dahil sa pagbabago ng liderato, maaaring isipin ng publiko na ang pulitika ang nanaig kaysa pananagutan.

May mga ulat na ang muling pag-aayos ng liderato sa Senado ay nagdulot din ng pagbabago sa pamumuno ng ilang komite, kabilang ang mga may kinalaman sa mga imbestigasyon. Dahil dito, marami ang nag-aabang kung ipagpapatuloy pa ba ang mga naunang hakbang o magkakaroon ng panibagong direksyon ang mga pagdinig.

Sa kabilang banda, nararapat ding maging maingat sa pagbibigay ng konklusyon. Ang isang akusasyon ay hindi katumbas ng pagkakasala. Hangga’t walang pinal na desisyon mula sa mga kinauukulang institusyon, nananatili ang presumption of innocence ng sinomang opisyal na nasasangkot sa anomang usapin.

Subalit ang pananagutan sa taumbayan ay higit pa sa legal na aspeto. Ang pinakamahalagang tanong ay kung handa bang ipakita ng Senado na walang sinoman ang higit sa batas, maging siya man ay kabilang sa mayorya, minorya, o bagong kaalyado ng kasalukuyang liderato.

Kung tunay na seryoso ang pamahalaan sa kampanya laban sa katiwalian, hindi dapat maging hadlang ang pagbabago ng alyansa sa Senado. Ang pinakamainam na paraan upang maalis ang pagdududa ay ang pagpapatuloy ng mga imbestigasyon nang bukas, patas, at batay sa ebidensya.

Ang sambayanang Pilipino ay matagal nang sawang makakita ng mga kasong maingay lamang sa umpisa ngunit unti-unting nalilimutan kapag nagbago ang ihip ng pulitika. Ang kasaysayan ay paulit-ulit na nagpapakita na maraming kontrobersiya ang nawawala sa balita kapag nagbabago ang mga alyansa ng mga makapangyarihan.

Sa huli, ang tunay na sukatan ng integridad ng Senado ay hindi kung sino ang nakaupo bilang pangulo nito o kung sino ang bumubuo sa mayorya. Ang tunay na sukatan ay kung maipakikita nitong ang hustisya ay hindi pinipili at ang batas ay pantay na ipinatutupad sa lahat.

Kaya ang tanong na “uusad pa ba ang mga kaso?” ay wala pang tiyak na kasagutan sa ngayon. Ngunit isang bagay ang malinaw: ang taumbayan ang tunay na hukom sa usaping ito. Patuloy nilang babantayan kung ang pangakong pananagutan ay mananatiling buhay, o kung ito’y magiging isa na namang kabanata ng pulitikang nilamon ng pagbabago ng kampihan.

oOo

Para sa reaksyon at suhestiyon, mag-email sa operarioj45@gmail.com.