PUNA ni JOEL O. AMONGO

MULING naging sentro ng pambansang usapin ang EDSA nang dagsain ito ng iba’t ibang grupo sa ilalim ng panawagang “WE ARE ONE.” Hindi ito simpleng pagtitipon ng mamamayan na pinangunahan ng Iglesia Ni Cristo (INC), kundi isang kolektibong panawagan na dapat umiral ang pananagutan sa sinomang mapatutunayang nagwaldas o nagnakaw sa pondo ng bayan. Sa kanilang pananaw, hindi maaaring manatiling tahimik ang sambayanan habang patuloy na inuusig ng mga alegasyon ng katiwalian ang pamahalaan.

Nagmula sa iba’t ibang sektor ang mga dumalo—mga manggagawa, kabataan, propesyunal, senior citizens, at mga ordinaryong Pilipino na nagsasabing panahon na upang seryosohin ang usapin ng pananagutan. Ang kanilang mensahe ay malinaw: ang kaban ng bayan ay hindi pag-aari ng iilan kundi ng sambayanang Pilipino. Kaya’t sinomang mapatutunayang lumabag sa batas ay dapat managot anoman ang katungkulan o impluwensiya.

Isa sa mga sentrong isyu ng kilos-protesta ang umano’y pinakamalaking nakawan sa kaban ng bayan sa kasaysayan ng bansa. Bagama’t may iba’t ibang pananaw at patuloy pang sinusuri ng mga kinauukulang institusyon ang mga alegasyon, nananatiling matindi ang panawagan ng mga nagprotesta para sa isang malaya, patas, at masusing imbestigasyon. Ang mahalaga ay manaig ang katotohanan batay sa ebidensya at proseso ng batas.

Hindi na bago sa kasaysayan ng Pilipinas ang mga kilos-protestang nagiging daan upang ipahayag ng taumbayan ang kanilang saloobin. Sa bawat pagkakataon, ipinakikita ng mamamayan na ang demokrasya ay hindi lamang nasusukat sa halalan kundi maging sa malayang pagpapahayag ng kanilang mga hinaing at paninindigan. Ang mapayapang pagtitipon ay isang karapatang kinikilala sa ilalim ng Konstitusyon.

Kasabay ng panawagan para sa pananagutan ay ang pagnanais ng marami na magkaroon ng tunay na transparency sa paggasta ng pondo ng bayan. Ang bawat pisong nagmumula sa buwis ng mamamayan ay dapat gamitin nang tama at may malinaw na accounting. Ang tiwala ng publiko ay nakasalalay sa kakayahan ng pamahalaan na ipakita ang katapatan sa pamamahala.

Marami ring nagtatanong kung bakit tila mabagal ang pag-usad ng ilang malalaking kaso ng katiwalian. Habang lumilipas ang panahon, lumalakas ang panawagang huwag hayaang mabaon sa limot ang mga alegasyon. Ang hustisya, ayon sa marami, ay hindi lamang dapat umiiral kundi dapat ding makita ng publiko na gumagana.

May mga nagsasabing ang ganitong mga pagkilos ay maaaring magdulot ng pagkakahati-hati. Ngunit para sa mga dumalo sa “WE ARE ONE,” ang kanilang layunin ay kabaligtaran—ang pag-isahin ang mga Pilipino sa paniniwalang walang sinoman ang dapat maging higit sa batas. Ang pagkakaisa, ayon sa kanila, ay nagsisimula sa iisang prinsipyo: ang katapatan sa serbisyo publiko.

Mahalaga ring maging maingat ang publiko sa pagtanggap ng impormasyon. Sa panahon ng mabilis na pagkalat ng balita sa social media, kinakailangang suriin ang mga impormasyon at umasa sa mapagkakatiwalaang datos at opisyal na imbestigasyon. Ang paniningil ng pananagutan ay dapat nakaangkla sa katotohanan at hindi sa haka-haka.

Ang tunay na laban ay hindi lamang laban sa isang tao o grupo kundi laban sa kultura ng katiwalian na matagal nang nagpapahirap sa bansa. Kung may mga opisyal na mapatutunayang nagkasala, nararapat lamang na sila ay panagutin sa ilalim ng umiiral na batas. Ngunit kung may mga inaakusahan, mahalaga ring igalang ang due process at ang karapatan nilang ipagtanggol ang kanilang sarili.

Ang “WE ARE ONE” ay maaaring magsilbing paalala na ang lakas ng mamamayan ay nasa kanilang pagkakaisa at pakikilahok sa mga usaping pambansa. Ang pagiging mapagmatyag ng publiko ay isa sa pinakamahalagang sandata laban sa katiwalian. Kapag ang taumbayan ay nagkakaisa sa paninindigan para sa malinis na pamahalaan, mas mahirap manaig ang pang-aabuso.

Hindi sapat ang mga talumpati at pangako. Ang higit na hinihintay ng publiko ay kongkretong aksyon—malalim na imbestigasyon, malinaw na resulta, at pananagutang walang pinipili. Sa ganitong paraan lamang muling mabubuo ang tiwala ng taumbayan sa mga institusyon ng gobyerno.

Sa huli, ang panawagang “WE ARE ONE” ay hindi lamang sigaw sa lansangan kundi paalala na ang soberanya ay nasa mamamayan. Ang bawat Pilipino ay may tungkuling bantayan ang kaban ng bayan at tiyaking ang kapangyarihang ipinagkatiwala sa mga opisyal ay ginagamit para sa kapakanan ng lahat. Ang tunay na tagumpay ay makakamit lamang kung mananaig ang katotohanan, katarungan, at pananagutan sa ilalim ng batas.

oOo

Para sa suhestiyon at reaksyon, mag-email sa operarioj45@gmail.com.