At Your Service ni Ka Francis

SA isang bansang ang hustisya ay inaasahang maging huling sandalan ng karaniwang mamamayan, hindi dapat magkaroon ng puwang ang katiwalian sa loob mismo ng sistemang dapat nagtatanggol sa batas. Kaya mahalaga ang panawagan ni Acting Chief Justice Marvic Leonen sa mga korte at kawani ng hudikatura na huwag manahimik kapag may nasasaksihang graft at corruption.

Hindi lamang simpleng administratibong problema ang korupsyon sa hudikatura. Kapag may suhol, palakasan o paggamit ng impluwensya sa isang kaso, maaaring mabago nito ang takbo ng hustisya. Ang desisyong dapat nakabatay sa ebidensya at batas ay maaaring maimpluwensyahan ng pera, koneksyon o kapangyarihan.

Mas mabigat ang epekto nito sa mga mahihirap at walang kakayahang lumaban. Para sa isang ordinaryong litigant, ang korte ang dapat maging lugar kung saan pantay ang lahat—mayaman man o mahirap, makapangyarihan man o karaniwang mamamayan. Ngunit kapag pumasok ang korupsyon, nagiging mas mahirap para sa mahina na makamit ang katarungan.

Tama rin ang babala ni Leonen na ang pananahimik ay maaaring magpalala ng kawalang-katarungan. Hindi naman nangangahulugan na bawat paratang ay awtomatikong totoo. Ngunit kung may nakikitang seryosong paglabag at walang nagsasalita, nawawala ang pagkakataong maimbestigahan ito at mapanagot ang dapat managot.

Dito nagiging mahalaga ang pagkakaroon ng malinaw at accessible na mekanismo ng pagsusumbong. Ang Judiciary Integrity Email ay maaaring magsilbing mahalagang daan para sa mga mahistrado, hukom, abogado, litigants at judicial personnel na may impormasyon tungkol sa posibleng katiwalian sa loob ng hudikatura.

Kabilang sa mga binanggit na posibleng paglabag ang ex parte communication o pakikipag-ugnayan sa isang panig ng kaso nang hindi nalalaman ng kabilang panig. Kasama rin dito ang pagtanggap o paghingi ng suhol at paggamit ng impluwensya upang makakuha ng pabor o impormasyon tungkol sa mga kaso. Ang ganitong mga gawain, kapag napatunayan, ay hindi lamang paglabag sa patakaran kundi direktang banta sa patas na paglilitis.

Ngunit hindi sapat na magkaroon lamang ng email address o complaint mechanism. Kailangang maramdaman ng mga nagsusumbong na seryoso, ligtas at patas na pinoproseso ang kanilang mga reklamo. Kung matatakot ang isang kawani na magsumbong dahil baka siya naman ang mapasama, mananatiling tahimik ang mga taong maaaring may pinakamahalagang impormasyon.

Mahalaga rin ang prinsipyo ng due process. Ang paglaban sa korupsyon ay hindi nangangahulugang huhusgahan agad ang isang taong inireklamo. Ang bawat reklamo ay kailangang siyasatin nang maayos, patas at batay sa ebidensya. Ang tunay na integridad ay hindi lamang pagkakaroon ng matapang na panawagan laban sa katiwalian kundi ang pagtiyak na maging ang proseso ng imbestigasyon ay malinis at makatarungan.

Sa huli, ang laban kontra korupsyon sa hudikatura ay hindi lamang laban ng mga hukom at kawani ng korte. Laban ito para sa bawat Pilipinong umaasa na kapag humarap siya sa hukuman, ang timbang ng batas ay hindi nakadepende sa laman ng kanyang bulsa o lawak ng kanyang koneksyon. Kapag ang hustisya ay nabibili, nawawala ang kahulugan ng pantay na proteksyon ng batas.

Kaya ang hamon ni Leonen ay higit pa sa simpleng utos na “magsumbong.” Isa itong paalala na ang integridad ng hudikatura ay responsibilidad ng buong institusyon. Kailangang may tapang na magsasalita, mekanismong makikinig, imbestigasyong walang kinikilingan at pananagutang walang pinipili. Sapagkat sa isang lipunang naghahanap ng hustisya, walang mas mapanganib kaysa korte na tahimik sa harap ng katiwalian.

oOo

Para sa inyong katanungan, maaari po kayong mag-text sa cell# 0917-861-0106.