PUNA ni JOEL O. AMONGO

MUKHANG hindi lang sa mga basketbolan o sa mga tapatan sa barangay nauubos ang pikon at pisi. Kahapon, nasaksihan ng buong bansa ang isang eksenang akala mo’y hinugot sa isang madramang teleserye sa hapon, ngunit naganap mismo sa bulwagan ng Senado. Ang tinutukoy natin ay ang biglaang pag-walkout ng mga miyembro ng minorya sa gitna ng isang mainit na deliberasyon.

Sa unang tingin, mukhang isang makapangyarihang pahayag ang pagtayo at pag-alis sa gitna ng sesyon. Isang simbolikong kilos ng pagprotesta laban sa itinuturing na ayaw sa mayorya, at pakiramdam nila walang patas na espasyo para sa kanilang boses. Sa mundo ng pulitika, ang pagtalikod ay madalas na ginagamit upang ipakita na hindi ka magiging bahagi ng isang prosesong tingin mo ay dehado o luto na.

Subalit, sa mata ng karaniwang Pilipino na nagtitiyagang manood ng live stream habang bumibiyahe sa MRT, iba ang dating nito. Ang unang pumapasok sa isip ng taumbayan ay ang lumang kasabihan: “Ang pikon, talo.” Kapag ikaw ang unang tumayo, binitiwan ang mikropono, at nagmartsa palabas ng pinto, hindi ba’t parang inamin mo na rin na wala ka nang bala sa diskurso?

Ang mandato ng isang mambabatas, lalo na ng mga nasa minorya, ay ang manindigan at magsilbing boses ng oposisyon sa loob mismo ng plenaryo. Sila ang itinalagang “check and balance” ng gobyerno, subalit sa pagkakataong ito ay lumalabas na sila ang kakampi ng gobyerno.

Sa sitwasyon ngayon sa Senado, ang minorya na ngayon ang tumatayong kakampi ng administrasyon at ang majority na ngayon na pinamumunuan ni Senate President Alan Peter Cayetano, ang pro-taumbayan.

Hati ang opinyon ng mga eksperto at ng mga tambay sa kapehan kung diskarte ba ito o nadala lang ng emosyon. Ang depensa ng kampo ng minorya, hindi na raw kasi makatwiran ang takbo ng debate at tila may lantarang pambabalewala sa mga patakaran ng kapulungan. Sa madaling salita, napuno na ang salop, kaya mas pinili nilang huwag nang makipag-plastikan.

Ngunit ang tanong ng marami: Paano naman ang mga isyung naiwan sa ere? Ang bawat minutong lumilipas sa Senado ay binabayaran ng buwis ng bayan. Ang bawat bakanteng upuan sa gitna ng opisyal na oras ay isang nasayang na pagkakataon upang ipaglaban ang interes ng mamamayan. Ang walkout ay pansamantalang nagbibigay ng ingay sa media, ngunit bihira itong magbunga ng solusyon.

Dito pumasok ang mga “meme” at batikos sa social media noong Martes ng gabi. Mabilis na kumalat ang mga retrato ng kanilang pagmartsa sa hallway ng Senado, na nilagyan ng iba’t ibang nakatutuwang caption. Sa isang bansa na idinaraan sa tawa ang mabibigat na usapin, ang seryosong protesta ng mga mambabatas ay naging tampulan ng biro—isang patunay na hindi benta sa masa ang madaling mapikon.

Kung susuriin nang malalim, ang insidenteng ito ay sumasalamin sa mas malawak na problema ng polarization o matinding pagkakapangkat-pangkat sa ating pamahalaan. Nawawala na ang sining ng maayos na kompromiso at debate. Sa halip na magkumbinsihan gamit ang lohika at batas, tila nauuwi ang Senado sa paramihan ng kakampi at pabilisan ng pag-init ng ulo.

Hindi naman natin masisisi ang minorya kung nakararamdam sila ng panggigipit; ganyan talaga ang laro kapag mas kaunti ang inyong bilang. Ang hamon sa kanila ay kung paano magiging epektibo sa kabila ng pagiging dehado. Ang pag-walkout ay isang bala na maaari mo lang gamitin nang minsan; kapag inaraw-araw mo ito, mawawalan na ito ng talas at bigat.

Sa kabilang banda, dapat din itong maging babala sa mayorya. Ang kapangyarihan ng mas nakararami ay hindi lisensya upang sagasaan ang karapatan ng minorya na magsalita. Ang isang matatag na demokrasya ay nasusukat kung paano itinuturing ng mga nasa kapangyarihan ang mga kritiko nito. Kung palaging “guillotine” o mabilisang pag-apruba ang pairalin, mawawalan ng saysay ang pagiging deliberative body ng Senado.

Sa huli, ang mamamayang Pilipino ang tunay na talo kapag ganito ang eksena sa pamahalaan. Gusto nating makakita ng mga mambabatas na nagbabalitaktakan, nagpapalitan ng matatalinong kuro-kuro, at nagpupuyatan para sa mas magandang batas. Hindi natin sila ibinoto para lang panoorin silang magwalk-out na parang mga batang hindi pinagbigyan sa kanilang laro.

Sana sa susunod na sesyon, mas mahaba na ang pasensya at mas matatag na ang dibdib ng bawat isa. Ang tunay na tapang ay hindi nakikita sa pag-alis sa laban, kundi sa pananatili sa ring kahit anong bugbog ang tanggapin, basta’t para sa kapakanan ng bayan. Abangan natin kung babalik silang may bagong diskarte, o kung may susunod na namang mapipikon.

oOo

Para sa suhestiyon at reaksyon, mag-email sa operarioj45@gmail.com.