CLICKBAIT ni JO BARLIZO

NAPAPANAHON ang panawagan para sa isang tunay at epektibong batas laban sa political dynasties. Sa loob ng 39 taon mula nang pagtibayin ang 1987 Constitution, nananatiling walang malinaw na enabling law na magtatakda kung paano ipatutupad ang probisyong naglalayong pigilan ang monopolyo ng mga political clan sa kapangyarihan.

Kaya mahalaga ang naging pahayag ng Supreme Court na dapat nang kumilos ang Kongreso upang tuparin ang mandatong ito.
Ngunit hindi ito magiging madali.

Ang pag-atas ng Korte Suprema sa Kongreso na magpasa ng anti-political dynasty law ay maaaring magsilbing mahalagang paalala sa mga mambabatas. Ngunit kung ang tanong ay kung sapat na ba ito upang matiyak na magkakaroon nga ng batas, tila malayo pa ang sagot.

Sa panayam kay Atty. Michael Henry Yusingco, isang constitutional law expert, sinabi nito na walang kapangyarihan ang Supreme Court na direktang pilitin ang Kongreso na magpasa ng isang partikular na batas dahil kapwa co-equal branch ng pamahalaan ang mga ito.

Kung gayon, nasa Kongreso pa rin ang huling hakbang upang gawing batas ang matagal nang hinihingi ng Konstitusyon.

At dito nakasalalay ang pinakamalaking kabalintunaan ng usapin: ang batas na maglilimita sa political dynasties ay kailangang ipasa ng isang institusyong kinabibilangan mismo ng maraming mambabatas na nagmula sa mga pamilyang matagal nang nakapuwesto sa pulitika.

Hindi mahirap maunawaan kung bakit nagiging sensitibo ang ganitong batas. Kapag ang mismong mga may hawak ng kapangyarihan ang magtatakda ng mga limitasyon sa political power na maaari nilang hawakan o maipamana, natural na magiging mahigpit ang pagsusuri ng publiko sa bawat probisyon.

Hindi rin sapat na may matawag lamang na “anti-dynasty law.”

Ang mahalaga ay kung ano talaga ang ipinagbabawal nito, sino ang saklaw, anu-anong relasyon ang itinuturing na political dynasty, at gaano kalawak ang mga limitasyong ipatutupad.

Dito dapat maging mapanuri ang publiko.

Ayon kay Yusingco, may posibilidad umanong gamitin ang naging pahayag ng Korte Suprema upang isulong ang isang panukalang batas na, sa kanyang pananaw, maaaring hindi tunay na makapagbabawal sa political dynasties. Tinukoy niya ang panukalang batas nina House Speaker Bojie Dy III at Rep. Sandro Marcos, na tinawag niyang “pekeng batas” dahil maaari umano nitong i-legitimize ang mga dynasty.

Mabigat ang naturang paratang at dapat itong ituring bilang pananaw ng eksperto, hindi bilang napatunayang katotohanan. Ngunit sapat itong dahilan upang masusing tingnan ng publiko ang bawat panukalang batas.

Sapagkat maaaring magkaroon ng anti-dynasty law sa papel ngunit ibang usapin kung magiging epektibo itong mekanismo laban sa konsentrasyon ng kapangyarihang pampulitika.

Mismong Supreme Court ang nagsabing may tungkulin ang Kongreso na magtakda ng depinisyon at saklaw ng political dynasty. Ngunit ang kapangyarihang gumawa ng depinisyong iyon ay maaari ring maging pinakamahirap na bahagi ng proseso.

Gaano kalapit ang relasyon bago masabing kabilang sa isang dynasty? Magkakapatid lamang ba? Magulang at anak? Mag-asawa? Magkakamag-anak hanggang ikalawang antas? Paano kung magkakaiba ang posisyon ngunit sabay-sabay na humahawak ng kapangyarihan ang magkakamag-anak?

Hindi teknikalidad lamang ang mga mga tanong na ito. Dito matutukoy kung ang isang batas ay tunay na maglilimita sa political dynasties o magiging simpleng regulasyon lamang sa paraan ng kanilang pagpapatuloy.

Kaya ang desisyon ng Korte Suprema ay maaaring maging mahalagang hudyat, ngunit hindi pa ito ang katapusan ng laban. Ang tunay na pagsubok ay darating kapag nasa kamay na ng Kongreso ang aktuwal na teksto ng batas.

Sa puntong iyon, hindi dapat maging sapat para sa publiko ang tawag na “Anti-Political Dynasty Act.” Kailangang basahin ang mga probisyon, tukuyin kung sino ang makikinabang at sino ang malilimitahan, at tingnan kung ang ipinapangakong pagbabawal ay may tunay na ngipin.

Pagkaraan ng 39 taon, ito na nga ba ang panahon na magkakaroon ng batas laban sa dinastiyang pulitikal?