PUNA ni JOEL O. AMONGO

HABANG papalapit ang Kapaskuhan, isang malaking tanong ang bumabagabag sa ilang tagasuporta at tagamasid ng politika: May posibilidad bang madaliin ang paghatol laban kay Vice President Inday Sara Duterte bago mag-Pasko? May mga nag-aalala na maaaring may kinalaman sa timing ang magiging desisyon sa impeachment proceedings, lalo na kung matatapat ito sa panahong abala ang maraming Pilipino sa paghahanda para sa Pasko, pagtanggap ng 13th month pay at iba pang bonus mula sa kanilang pinapasukan.

Kung sakaling magkaroon ng ganitong hakbang, mahalagang malinaw sa publiko kung ang bawat desisyon ay nakabatay sa ebidensiya at batas, at hindi sa anomang konsiderasyong pampulitika. Hindi maikakaila na nagbabago ang atensiyon ng publiko kapag sumasapit ang Disyembre. Maraming manggagawa ang naghihintay ng kanilang 13th month pay, Christmas bonus at iba pang benepisyo upang mairaos ang gastusin sa pamilya. Sa panahong ito, maaaring mas nakatuon ang kanilang pansin sa pamimili, pagbabayad ng utang at paghahanda sa mga selebrasyon kaysa mga usaping pampulitika. Ngunit hindi nangangahulugang tuluyan nang nawawala ang kanilang interes sa pamamahala ng bansa. Ang mas mahalagang tanong ay kung may sinomang maaaring makinabang sa panahong pansamantalang nahahati ang atensyon ng mamamayan.

Kung sa Enero o Pebrero 2027 naman ilalabas ang isang mabigat na desisyon laban sa Bise Presidente, maaari itong maging mitsa ng mas matinding reaksiyon mula sa publiko, lalo na kung marami nang Pilipino ang bumalik sa reyalidad ng kanilang pang-araw-araw na paghihirap. Pagkatapos ng Kapaskuhan, marami ang muling haharap sa tambak na bayarin, utang at gastusing hindi kayang sabayan ng kanilang kinikita. Patuloy na kinahaharap ng mga pamilya ang mataas na presyo ng pangunahing bilihin, kakulangan ng sapat na oportunidad sa trabaho at pangamba sa halaga ng piso laban sa dolyar. Kung hindi mararamdaman ng mamamayan ang konkretong solusyon sa mga problemang ito, lalong magiging sensitibo ang kanilang pagtanggap sa mga kontrobersiyang pampulitika.

Sa kabilang banda, hindi rin dapat ipagwalang-bahala ang mga puna tungkol sa umano’y pagkiling ng ilang senador na nagsisilbing mga hukom sa impeachment proceedings. May mga tagamasid at mamamayang nagtatanong kung tunay bang naipakikita ang pagiging patas, neutral at makatarungan sa pagdinig. Kapag nagkaroon ng impresyon na may mga senator-judges na may kinikilingan, maaaring masira ang kredibilidad ng buong proseso. Sa isang usaping may malaking epekto sa kinabukasan ng isang halal na opisyal, hindi sapat na basta maisagawa ang paglilitis; kailangang makita rin ng publiko na pantay ang pagtrato sa bawat panig, binibigyan ng pagkakataong maipahayag ang mga argumento, at sinusuri ang mga ebidensiya nang walang pinapanigan.

Hindi rin nakapagtataka kung may mga Pilipinong unti-unting nawawalan ng gana na subaybayan ang mga pagdinig dahil sa pagdududa sa pagiging patas ng proseso. Ang tiwala ng publiko ay hindi basta hinihingi; pinatutunayan ito sa pamamagitan ng malinaw na paliwanag, maayos na pagdinig at makatarungang pagdedesisyon. Gayunman, mahalagang huwag agad ituring na patunay ng pagkiling ang bawat matinding pagtatanong o pagtutol ng isang senador.

Ang dapat suriin ay ang kabuuan ng kanilang mga kilos, ang pagsunod sa mga tuntunin at ang patas na pagtrato sa magkabilang panig. Sa huli, hindi lamang ang kapalaran ni Vice President Sara Duterte ang nakataya kundi pati ang tiwala ng mamamayan sa mga institusyong nagpapatupad ng hustisya.

Sa ganitong sitwasyon, ang pinakamahalagang panawagan ay huwag gawing instrumento ng pamumulitika ang proseso ng impeachment. Kung may sapat na batayan para sa isang hatol, dapat itong patunayan sa pamamagitan ng ebidensya at alinsunod sa Konstitusyon, anoman ang petsa ng paglalabas nito. Hindi rin dapat gamitin ang pagtanggap ng 13th month pay at Christmas bonus bilang dahilan upang maliitin ang kakayahan ng mga Pilipinong umunawa sa mga isyung pampamahalaan.

Ang mamamayan ay may karapatang malaman ang katotohanan at humingi ng pananagutan sa lahat ng opisyal, sa administrasyon man ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. o ng Bise Presidente. Sa huli, hindi dapat ang Pasko o ang takot sa posibleng kaguluhan ang magdikta sa hustisya. Ang batas, katotohanan at kapakanan ng sambayanan ang dapat manaig.

oOo

Para sa suhestiyon at reaksyon, mag-email sa operarioj45@gmail.com.