AT YOUR SERVICE ni KA FRANCIS

SA isang bansang milyon-milyong pamilya ang araw-araw na nag-iisip kung saan kukuha ng pambili ng bigas, pambayad sa kuryente, gamot at matrikula, nakapanghihinayang isipin na napakaraming oras at lakas ng pamahalaan ang nauubos sa walang katapusang labanan sa pulitika. Habang ang ordinaryong Pilipino ay abala sa paghahanapbuhay at pagkayod para maitawid ang isang araw, tila walang katapusan naman ang mga bangayan, imbestigasyon, pagdinig at paghahanda para sa susunod na labanang pampulitika.

Hindi maikakaila na mahalagang usapin ang impeachment laban kay Vice President Sara Duterte. May proseso ang batas at dapat itong sundin. Ang mga alegasyon ay kailangang dinggin, ang ebidensiya ay kailangang suriin, at ang bawat panig ay dapat mabigyan ng pagkakataong maipahayag ang kanilang panig. Ngunit kasabay nito, may isang tanong na paulit-ulit na bumabalik: habang abala ang mga institusyon sa tunggalian sa pulitika, sino ang tunay na nakatutok sa pang-araw-araw na problema ng mamamayan?

Sa mga nakalipas na linggo, naging kapansin-pansin ang pagbabago-bago sa witness lineup ng impeachment trial. Noong Setyembre 8, inanunsyo ng House prosecution na hindi na nito ihaharap ang 15 natitirang witnesses para sa Article I na may kaugnayan sa alegasyon ng maling paggamit at maling liquidation ng confidential funds. Sa halip, sinabi ng prosecution na nais nitong iharap mismo ang Vice President bilang witness sa mga alegasyon.

May mga dating witness din na hindi na itinuloy ang testimonya. Kabilang dito ang dalawang dating security officers ni Vice President Duterte at si Ramil Madriaga, na ayon sa prosecution ay hindi na kailangang iharap dahil sapat na umano ang mga naunang testimonya para sa kanilang mga alegasyon. Ipinakikita lamang nito kung gaano kasalimuot at pabago-bago ang takbo ng isang impeachment proceeding na patuloy na sinusubaybayan ng publiko.

Ngunit higit sa bawat pangalan ng witness at bawat palitan ng salita sa Senado, may mas malaking usapin na dapat pagtuunan ng pansin: ang sikmura ng mamamayan. Hindi kayang bayaran ng isang political speech ang mahal na pagkain. Hindi nito napupunan ang nawawalang kita ng isang manggagawa. Hindi nito binabayaran ang gamot ng isang matandang may karamdaman o ang pamasahe ng isang estudyanteng araw-araw na pumapasok sa paaralan.

Ang impeachment ay bahagi ng constitutional process, ngunit hindi ito dapat maging dahilan para makalimutan ang ibang tungkulin ng pamahalaan. Habang nagpapatuloy ang paglilitis, kailangang sabayan ito ng konkretong trabaho sa ekonomiya—paglikha ng trabaho, suporta sa maliliit na negosyo, pagpigil sa walang habas na pagtaas ng presyo at pagpapalakas ng mga serbisyong direktang nararamdaman ng karaniwang Pilipino.

Hindi rin makatarungang sabihin na ang bawat problemang pang-ekonomiya ay bunga lamang ng pulitika. Maraming salik ang nagtutulak sa kahirapan—presyo ng bilihin, sahod, trabaho, productivity, edukasyon, imprastraktura, global economic conditions at kalidad ng pamamahala. Ngunit kapag ang malaking bahagi ng pampublikong diskurso ay paulit-ulit na umiikot sa political survival at political confrontation, may panganib na maisantabi ang mga usaping dapat sana ay nasa sentro ng agenda ng pamahalaan.

Ang tunay na sukatan ng pamahalaan ay hindi lamang kung sino ang nanalo sa isang political battle. Mas mahalaga kung may pamilyang mas nakabibili ng pagkain, may manggagawang nagkaroon ng disenteng trabaho, may negosyong nakabangon at may batang nakapag-aaral nang hindi kailangang mangamba ang magulang sa susunod na bayarin. Iyan ang uri ng resulta na hindi nangangailangan ng mahabang debate sa Senado para maramdaman ng taumbayan.

Kaya habang nagpapatuloy ang impeachment trial, dapat ding manatiling bukas ang mata ng publiko sa mas malawak na larawan. Ang bawat imbestigasyon ay dapat may malinaw na layunin, ang bawat alegasyon ay dapat suportahan ng ebidensiya, at ang bawat proseso ay dapat sumunod sa batas. Ngunit pagkatapos ng mga hearing, press conference at political exchanges, kailangang may konkretong trabaho ring naghihintay para sa taong-bayan.

Sapagkat sa huli, hindi naman pulitika ang laman ng hapag-kainan. Hindi partido ang bumibili ng bigas. Hindi senador o kongresista ang sumasakay sa jeep araw-araw para pumasok sa trabaho. Ang ordinaryong Pilipino ang sumasalo sa epekto ng bawat desisyon ng pamahalaan. Kaya habang ang mga lider ay abala sa kanilang mga laban, nararapat lamang na itanong ng mamamayan: Nasaan ang mga solusyon sa problemang hindi kayang ipagpaliban—ang gutom, kahirapan, mataas na presyo at kakulangan ng oportunidad?

Maaaring hindi matatapos agad ang pulitika. Bahagi ito ng demokrasya. Ngunit ang kahirapan ay hindi dapat gawing permanenteng collateral damage ng tunggalian ng mga nasa kapangyarihan. Ang impeachment ay maaaring matapos. Ang mga hearing ay maaaring magsara. Ang mga witness ay maaaring umalis sa witness stand. Ngunit ang pangkaraniwang mga Pilipino ay bukas pa ring gigising para maghanapbuhay. At habang sila ay patuloy na naghahanap ng paraan para mabuhay, ang pinakamahalagang tanong ay nananatili: Kailan naman uunahin ng pamahalaan ang buhay ng mga taong pinaglilingkuran nito?

oOo

Para sa inyong katanungan, maaari po kayong mag-text sa cell# 0917-861-0106.