PINAGTIBAY ng Supreme Court (SC) ang konstitusyonalidad ng unprogrammed appropriations o standby funds ng gobyerno, ngunit nagtakda ito ng mahigpit na limitasyon sa paggamit ng naturang pondo.
Sa desisyong isinulat ni Senior Associate Justice Marvic Leonen, sinabi ng SC na maaaring gamitin ang unprogrammed funds para sa mga hindi inaasahang pangangailangan ng gobyerno, basta’t sumusunod sa Konstitusyon.
Maaari lamang ilabas ang mga pondong ito kapag may karagdagang kita ang gobyerno o naaprubahang pautang para sa mga proyekto.
Gayunman, idineklara ng SC na labag sa Konstitusyon ang P449.5 bilyong idinagdag ng Kongreso sa unprogrammed funds sa ilalim ng 2024 national budget.
Dahil dito, lumobo sa P731.4 bilyon ang pondo mula sa orihinal na P281.9 bilyong panukala ng Pangulo.
Ibinasura rin ng SC ang P17.992 bilyong dagdag sa Special Road Fund sa 2025 budget, gayundin ang dalawang probisyon sa 2026 budget na may kaugnayan sa pagpapalabas ng unprogrammed funds.
Binigyang-diin ng Korte Suprema na hindi maaaring dagdagan ng Kongreso ang kabuuang badyet na iminungkahi ng Pangulo nang lampas sa pinapayagan ng Konstitusyon. Dapat ding sumunod sa limitasyong ito ang bicameral conference committee ng Senado at Kamara.
Nilinaw naman ng SC na hindi awtomatikong kailangang ibalik ang mga pondong nagastos na, lalo na kung ginamit ang mga ito sa mga programang naipatupad nang may mabuting hangarin.
Iginiit ng mataas na hukuman na hindi dapat gamitin ang unprogrammed funds upang makalusot sa mga limitasyon sa paggasta ng gobyerno.
Hindi pa pinal ang desisyon ng SC.
(JULIET PACOT)
79 
