AT YOUR SERVICE ni KA FRANCIS

SA gitna ng umiinit na tensyon sa Senado matapos ang kontrobersyal na pagsugod ng ilang mga tauhan ng pamahalaan, isang malinaw na posisyon ang inilatag ni Senate President Alan Peter Cayetano: Kung may dapat managot, hindi maaaring iisa lamang ang papanagutin. Para kay Cayetano, kung suspendido si PMajor General Mao Aplasca dahil sa mga pangyayari, dapat ding isailalim sa kaparehong aksyon si National Bureau of Investigation (NBI) Director Melvin Matibag at iba pang mga opisyal na sangkot sa naging kaguluhan sa Senado.

Hindi simpleng usapin ng pulitika ang nangyari. Ang Senado ay isa sa pinakamataas na institusyon ng bansa na dapat igalang ng lahat ng mga sangay ng gobyerno. Kaya nang magkaroon ng tensyon, komosyon, at umano’y tangkang pagpasok ng ilang mga operatiba sa loob ng Senado, marami ang nabahala kung nalalabag na ba ang hangganan ng kapangyarihan.

Para kay Cayetano, hindi maaaring magkaroon ng “selective accountability.” Kung pananagutan ang pag-uusapan, dapat lahat ng may kinalaman ay masiyasat at mapanagot. Hindi aniya makatarungan na isang opisyal lamang ang maipit habang tila ligtas ang iba pang nag-utos, nagplano, o direktang nakilahok sa operasyon.

Mahalagang punto ito dahil sa mata ng publiko, lumalabas na tila may nais gawing “fall guy” sa nangyaring kaguluhan. Kapag isa lamang ang nasuspinde habang hindi ginagalaw ang ibang mataas na mga opisyal, natural lamang na kuwestiyunin ng mamamayan kung patas ba talaga ang hustisya sa gobyerno.

Hindi rin maikakaila na malaki ang naging epekto ng insidente sa kredibilidad ng mga institusyon. Ang Senado, na dapat ay lugar ng deliberasyon at paggawa ng batas, ay naging sentro ng tensyon at banggaan ng magkakaibang kapangyarihan. Samantala, ang NBI na inaasahang tagapagpatupad ng batas ay naharap naman sa mga tanong hinggil sa wastong paggamit ng kanilang kapangyarihan.

Sa naging pahayag ni Cayetano, malinaw niyang ipinahihiwatig na hindi dapat manaig ang pulitika sa usapin ng pananagutan. Kung may pagkukulang si Aplasca, dapat ding tingnan kung ano ang naging papel ni Director Matibag at ng iba pang mga opisyal sa operasyon. Sino ang nagbigay ng direktiba? Sino ang nag-utos? Sino ang nagdesisyon na ituloy ang operasyon kahit sensitibo ang sitwasyon sa Senado?

Ito ang mga tanong na nais marinig ng publiko na mabigyan ng malinaw na kasagutan. Dahil habang walang malinaw na imbestigasyon, patuloy ring lalaki ang pagdududa na may itinatago o pinoprotektahang interes sa likod ng insidente.

May mga nagsasabing normal lamang ang operasyon ng mga awtoridad at bahagi ito ng kanilang tungkulin. Ngunit para sa iba, may malinaw na pag-abuso sa kapangyarihan kung ang isang operasyon ay nagdudulot ng takot, kaguluhan, at paglabag sa dignidad ng isang institusyon tulad ng Senado.

Sa isang demokratikong bansa, mahalagang may check and balance. Hindi maaaring ang isang ahensya lamang ang masunod nang walang konsiderasyon sa proseso at koordinasyon sa ibang sangay ng gobyerno. Kapag nawala ang respeto sa mga institusyon, unti-unti ring nawawala ang tiwala ng mamamayan sa sistema.

Mabigat din ang implikasyon nito sa pulitika ng bansa. Ang Senado ay matagal nang simbolo ng independensya laban sa labis na impluwensya ng ehekutibo. Kaya anomang kilos na magmumukhang panggigipit o panghihimasok ay agad na nagiging kontrobersyal at sensitibong usapin.

Sa kasalukuyan, hinihintay ng publiko kung magkakaroon ba ng patas at malawakang imbestigasyon. Hindi sapat ang pagsuspinde lamang sa isang opisyal kung marami namang pangalan ang nababanggit na may direktang partisipasyon sa operasyon.

Mahalaga ring tandaan na ang pananagutan ay hindi dapat nakabatay sa posisyon o koneksyon sa kapangyarihan. Kapag may pagkakamali, dapat managot — maging mataas man o mababang opisyal. Iyan ang tunay na diwa ng rule of law.

Kung pagbabatayan ang naging tindig ni Cayetano, malinaw na nais niyang ipakita na ang Senado ay hindi basta-bastang maaagrabyado nang walang mananagot. Isa itong mensahe hindi lamang sa mga ahensya ng gobyerno kundi pati na rin sa publiko na may mga lider pa ring handang magsalita para sa integridad ng institusyon.

Sa dulo, ang pinakamahalagang tanong ay hindi lamang kung sino ang dapat masuspinde. Ang tunay na usapin ay kung kaya pa bang pairalin ng pamahalaan ang patas na hustisya sa gitna ng banggaan ng kapangyarihan at interes.

Dahil kung mananatiling pili lamang ang pinapanagot habang ang iba ay tila hindi naaabot ng imbestigasyon, lalo lamang lalalim ang duda ng taumbayan na sa pulitika ng Pilipinas, may batas para sa ordinaryong tao at may ibang tuntunin para sa mga makapangyarihan.

oOo

Para sa inyong katanungan, maaari po kayong mag-text sa cell# 0917-861-0106.