PUNA ni JOEL O. AMONGO

SA ika-13 araw ng impeachment trial kay Vice President Inday Sara Duterte, isang mahalagang tanong ang patuloy na umiikot sa isipan ng maraming Pilipino: Sapat na ba ang mga ebidensiyang inihaharap upang patunayang nagkasala ang Bise Presidente? Habang nagpapatuloy ang paglilitis, kapansin-pansin na nananatiling hati ang opinyon ng publiko, at marami pa rin ang nagsasabing hindi sila kumbinsido sa mga paratang laban sa kanya.

Sa halip na mabawasan ang suporta kay Vice President Duterte, tila lalo pang tumitibay ang paniniwala ng ilan sa kanyang mga tagasuporta na ang impeachment ay may halong pulitika. Para sa kanila, ang paglilitis ay hindi lamang usaping legal kundi bahagi rin ng mas malawak na banggaan ng mga makapangyarihang puwersa sa pulitika bago ang susunod na halalan.

Samantala, lumalakas din ang diskusyon sa iba’t ibang social media platform hinggil sa mga isyung hindi direktang konektado sa impeachment trial. Isa rito ang mga alegasyong ibinabato laban sa administrasyon ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. at sa ilang matataas na personalidad sa Kamara. Dahil dito, ang atensyon ng publiko ay tila nahahati sa iba’t ibang kontrobersiyang kasalukuyang pinag-uusapan.

Isa sa mga usaping naging sentro ng talakayan ay ang mga pahayag ni dating Ako Bicol Party-list Representative Zaldy Co hinggil sa umano’y iregularidad sa mga proyekto sa flood control. Ang mga pahayag na ito ay nagbigay ng panibagong direksyon sa pampublikong diskurso, bagama’t mahalagang tandaan na ang mga ito ay mga alegasyon na kinakailangang patunayan sa tamang proseso ng batas.

Nagkaroon din ng malaking interes ang publiko sa serye ng mga video na inilabas ni Co, mula Part 1 hanggang Part 6, kung saan inilahad niya ang kanyang mga paratang laban sa ilang miyembro ng pamilyang Marcos at Romualdez. Ang naturang mga video ay mabilis na kumalat sa social media at naging paksa ng matinding debate, subalit ang mga nilalaman nito ay nananatiling mga alegasyong hindi pa napatutunayan sa hukuman.

Dahil sa mga kontrobersiyang ito, may mga mamamayang nagtatanong kung bakit tila mas nakatuon ang pambansang usapan sa impeachment kay Vice President Duterte kaysa iba pang isyung may kinalaman sa umano’y katiwalian sa pamahalaan na umabot ng mahigit sa isang triyong piso na tinaguriang pinakamalaking nakawan sa kasaysayan ng bansa. Para sa kanila, nararapat ding magkaroon ng masusing imbestigasyon sa lahat ng akusasyon, anoman ang posisyon o partido ng sangkot.

May ilan ding nagsasabing kung ang pamantayan sa pananagutan ay ipatutupad sa lahat ng mga opisyal ng gobyerno, hindi dapat mamili kung sino lamang ang isasailalim sa masusing pagsusuri. Ang ganitong pananaw ay nagpapakita ng hangarin ng maraming Pilipino na magkaroon ng pantay na pagpapatupad ng batas at pananagutan sa mga lingkod-bayan.

Sa kabilang banda, may mga nagsasabi ring hindi dapat paghambingin ang impeachment trial at ang iba pang hiwalay na alegasyon. Ang impeachment ay may sariling proseso na nakasaad sa Konstitusyon, habang ang anomang paratang ng katiwalian ay dapat ding dumaan sa kaukulang imbestigasyon at legal na proseso bago makapaglabas ng anomang konklusyon.

Ang pinakamahalagang dapat manaig sa lahat ng ito ay ang katotohanan. Hindi sapat ang mga viral na video, trending na hashtags, o matitinding pahayag upang agad hatulan ang sinoman. Sa isang demokratikong lipunan, ang ebidensya at due process pa rin ang dapat maging batayan ng pananagutan.

Habang nagpapatuloy ang impeachment trial, lalong nagiging malinaw na hindi lamang kapalaran ng isang opisyal ang nakasalalay kundi pati ang tiwala ng publiko sa mga institusyon ng gobyerno. Ang magiging resulta ng mga prosesong ito ay maaaring magkaroon ng malaking epekto sa pananaw ng taumbayan sa hustisya at pamamahala.

Marahil ang pinakamalaking hamon ngayon ay kung paano maibabalik ang tiwala ng publiko sa pamahalaan. Hindi ito makakamit sa pamamagitan ng propaganda o bangayan sa pulitika, kundi sa malinaw, patas, at transparent na paglalabas ng katotohanan sa lahat ng isyung kinahaharap ng bansa.

Sa huli, ang tunay na panalo ay hindi kung sino ang mananaig sa larangan ng pulitika kundi kung mananaig ang katotohanan at katarungan. Ang mga Pilipino ay nararapat lamang na makakita ng isang pamahalaang handang managot sa anomang alegasyon, at ng isang sistemang hindi natitinag sa impluwensya ng kapangyarihan, anoman ang pangalan o posisyon ng sinomang nasasangkot.

oOo

Para sa suhestiyon at reaksyon mag-email sa operarioj45@gmail.com.