At Your Service ni KA FRANCIS

ANG usapin ng pag-atras ng tatlong artikulo ng impeachment laban kay Vice President Inday Sara Duterte ay nagbubukas ng mahahalagang tanong tungkol sa integridad ng proseso ng impeachment, pananagutan ng mga sangkot, at paggalang sa karapatan ng isang halal na opisyal.

Kung may mga alegasyong hindi sapat ang batayan o may mga iregularidad sa paghahain ng mga paratang, nararapat lamang na masusing suriin ang mga ito. Sa isang demokratikong bansa, hindi dapat manaig ang pulitika sa katotohanan at katarungan.

Ang impeachment ay isang mekanismong itinakda ng Konstitusyon upang panagutin ang matataas na opisyal ng pamahalaan sa mga kasong saklaw nito. Gayunman, hindi ito dapat gamitin bilang instrumento ng paghihiganti o pamumulitika. Ang bawat paratang ay kailangang nakabatay sa ebidensiya, dumaan sa wastong proseso, at mabigyan ng pagkakataong masagot ng taong inaakusahan. Kung may mga pagkukulang sa paghahanda o paghahain ng mga artikulo ng impeachment, dapat itong ipaliwanag nang malinaw sa publiko.

Ang pag-atras sa tatlong artikulo ay hindi awtomatikong patunay na may sabwatan ang mga miyembro ng prosekusyon upang idiin si Vice President Sara Duterte. Gayunman, makatuwiran lamang na itanong kung ano ang naging batayan ng naturang hakbang, ano ang mga pagbabagong naganap sa kanilang posisyon, at kung may mga ebidensiyang hindi na nila kayang panindigan ang mga naunang paratang. Ang mga tanong na ito ay nararapat sagutin sa pamamagitan ng mga dokumento, opisyal na pahayag, at iba pang mapagkakatiwalaang ebidensiya.

Kung mapatutunayan na may mga taong sadyang nagsabwatan upang gumawa o magpakalat ng mga maling paratang, hindi dapat balewalain ang posibleng pananagutang legal. Gayunman, mahalagang pag-ibahin ang isang paratang na hindi napatunayan, isang paratang na binawi, at isang paratang na sadyang inimbento. Magkakaiba ang mga ito sa usapin ng batas. Ang pag-atras sa isang artikulo ay hindi sapat, sa sarili lamang nito, upang patunayang may naganap na krimen.

Mahalaga ring matukoy kung may sapat na batayan upang magsampa ng reklamo laban sa mga indibidwal na pinaghihinalaang lumabag sa batas. Depende sa mga aktuwal na pangyayari at ebidensiya, maaaring suriin ng mga kinauukulang awtoridad kung may paglabag na maituturing na kriminal. Hindi sapat ang haka-haka o pampulitikang interpretasyon upang managot ang isang tao. Ang anomang kasong ihahain ay dapat dumaan sa tamang imbestigasyon at proseso ng batas.

Hindi rin dapat kalimutan na ang mga kasapi ng prosekusyon ay may tungkuling ipresenta at panindigan ang kanilang mga argumento batay sa ebidensiya. Kung may mga pagkakasalungatan sa kanilang mga pahayag o sa mga dokumentong isinumite, nararapat lamang na hingin ang paliwanag ng mga sangkot. Ang pananagutan ay hindi dapat nakasalalay sa kung sino ang kanilang sinusuportahan, kundi sa kung ano ang mapatutunayan. Ang parehong pamantayan ay dapat ilapat sa mga kakampi at kritiko ng bise presidente.

Sa kabilang banda, nararapat ding igalang ang karapatan ni Vice President Sara Duterte na sagutin ang mga paratang laban sa kanya. Ang pagiging isang pampublikong opisyal ay hindi nangangahulugang maaari na siyang hatulan ng opinyon ng publiko bago matapos ang wastong proseso. Kung naniniwala ang kanyang panig na may mga paratang na walang sapat na batayan, maaari nilang ilahad ang kanilang mga argumento at ebidensiya sa mga naaangkop na forum. Ang pinakamabisang paraan upang pabulaanan ang isang paratang ay ang malinaw at mapatutunayang mga katotohanan.

May pananagutan din ang mga mambabatas at iba pang opisyal na tiyaking hindi nasasayang ang tiwala ng mamamayan sa mga institusyon ng pamahalaan. Ang mga hakbang na may malaking epekto sa kinabukasan ng isang halal na opisyal ay dapat isinasagawa nang may pag-iingat, pagiging patas, at paggalang sa Konstitusyon. Kung may mga pagkakamali sa proseso, dapat itong ituwid. Kung may mapatutunayang pag-abuso, dapat itong imbestigahan. Hindi dapat maging proteksiyon ang kapangyarihang pampulitika laban sa pananagutan.

Sa ganitong sitwasyon, ang publiko ay may karapatang humingi ng malinaw na paliwanag: Bakit inatras ang tatlong artikulo? Ano ang naging batayan ng naturang desisyon? May sapat bang ebidensiya ang mga natitirang paratang? At may mga paglabag bang dapat imbestigahan ng mga awtoridad? Ang mga tanong na ito ay hindi dapat sagutin ng mga haka-haka, personal na atake, o mga pahayag na walang dokumentadong suporta. Ang kredibilidad ng isang proseso ay nakasalalay sa kakayahan nitong harapin ang mga lehitimong tanong.

Sa huli, ang tunay na sukatan ng katarungan ay hindi kung sino ang mananaig sa isang tunggaliang pampulitika, kundi kung ang katotohanan ay naitatag sa pamamagitan ng patas at legal na proseso. Kung may sabwatan upang sadyang idiin si Vice President Inday Sara Duterte gamit ang mga gawa-gawang paratang, dapat itong mapatunayan at panagutin ang mga responsable alinsunod sa batas. Ngunit kung walang sapat na ebidensiya, hindi rin makatarungang magdeklara agad ng pagkakasala ang sinoman. Sa isang demokratikong lipunan, ang katarungan ay hindi dapat maging sandata ng politika—dapat itong maging pananggalang ng bawat mamamayan laban sa pang-aabuso ng kapangyarihan.

oOo

Para sa inyong katanungan, maaari po kayong mag-text sa cell# 0917-861-0106.