At Your Service ni KA FRANCIS

SA panahong patuloy na hinaharap ng mga Pilipino ang mataas na presyo ng mga bilihin at hirap ng pamumuhay, panibagong malaking hamon ang nakaamba sa bansa dahil sa El Niño phenomenon.

Ayon sa pinakahuling babala ng PAGASA noong Nobyembre 4, 2026, isang napakalakas na El Niño ang kasalukuyang umiiral sa Pacific Ocean at inaasahang magpapatuloy hanggang unang bahagi ng 2027.

Hindi lamang ito simpleng pagtaas ng temperatura. Isa itong seryosong suliraning maaaring magdulot ng matinding kakulangan sa tubig, pagbaba ng produksyon sa agrikultura at paglala ng problemang pangkabuhayan ng milyun-milyong Pilipino.

Pinakamalaking sektor na posibleng tamaan ng matinding epekto ng El Niño ang agrikultura. Kapag kulang ang ulan at natutuyo ang mga sakahan, nanganganib ang mga pananim na palay, mais, gulay at iba pang produktong pangunahing pinagkukunan ng pagkain. Hindi lamang mga magsasaka ang mawawalan ng kita kundi maging ang mga mamimili na posibleng muling makaranas ng pagtaas ng presyo ng mga pangunahing bilihin.

Iniulat na ng Department of Agriculture na umabot na sa mahigit P8.57 bilyon ang pinsala sa agrikultura dahil sa El Niño noong Oktubre 2026. Isang malinaw na babala ito na ang epekto ng pagbabago ng klima ay hindi lamang nararamdaman sa bukid kundi maging sa hapag-kainan ng bawat pamilyang Pilipino.

Hindi rin dapat balewalain ang posibleng kakulangan sa suplay ng tubig. Kapag bumaba ang lebel ng mga dam at natuyo ang mga pinagkukunan ng tubig, maaaring maapektuhan ang mga kabahayan, paaralan, ospital at mga negosyo. Paano kung dumating ang panahong kailangang mamili ng mga pamilya kung gagamitin ang limitadong tubig para sa pagluluto, pag-inom o paglilinis?

Mas lalong mahihirapan ang mga komunidad na walang maayos na sistema ng suplay ng tubig. Kaya nararapat lamang na seryosohin ng pamahalaan ang paghahanda sa pamamagitan ng maayos na water management, pagtatayo ng rainwater harvesting facilities at pagpapanatili ng sapat na suplay ng malinis na tubig bago pa tuluyang lumala ang sitwasyon.

Isa pang malaking panganib ang epekto ng matinding init sa kalusugan ng publiko. Ang mga bata, matatanda, manggagawa sa labas at mga taong may limitadong kakayahang makaiwas sa init, ang kabilang sa mga higit na nanganganib. Posibleng makaranas ng dehydration, heat exhaustion at heat stroke ang mamamayan kapag hindi sapat ang kanilang proteksyon. Hindi rin dapat kalimutan ang mga manggagawang kailangang magpatuloy sa kanilang trabaho kahit tirik ang araw. Dapat magkaroon ng malinaw na hakbang ang mga lokal na pamahalaan upang matiyak ang pagkakaroon ng mga cooling center, libreng malinis na inuming tubig at sapat na impormasyon tungkol sa pag-iwas sa mga sakit na dulot ng matinding init.

Sa kabila nito, mahalagang maunawaan na hindi nangangahulugang tuluyang mawawala ang posibilidad ng malalakas na pag-ulan at bagyo kapag may El Niño. Mismong PAGASA ang nagpaalala na maaari pa ring magkaroon ng mga tropical cyclone at biglaang pag-ulan sa ilang bahagi ng bansa. Ibig sabihin, kailangang maging handa ang Pilipinas sa dalawang magkaibang panganib: matagal na tagtuyot at mga biglaang kalamidad na maaaring magdulot naman ng pagbaha at pagkasira ng mga ari-arian. Dapat magtulungan ang mga ahensya ng pamahalaan, lokal na pamunuan at mga komunidad sa pagbuo ng mga programang nakabatay sa siyentipikong pagtataya, hindi sa paghihintay na maramdaman muna ang pinsala bago kumilos.

Sa huli, ang El Niño ay hindi lamang usapin ng panahon kundi isang pagsubok sa kahandaan, disiplina at pananagutan ng bawat isa. Hindi sapat ang simpleng panawagan na magtipid sa tubig at maghanda sa init kung walang konkretong programa at sapat na pondo mula sa pamahalaan. Kailangang tiyakin ang tulong sa mga magsasakang mawawalan ng ani, sapat na suplay ng pagkain, maayos na distribusyon ng tubig at proteksiyon sa mamamayang higit na maaapektuhan.

May kanya-kanyang tungkulin ang pamahalaan at mamamayan, ngunit mas mabigat ang pananagutan ng mga namumuno na maglatag ng pangmatagalang solusyon. Hindi natin kayang pigilan ang El Niño, ngunit kaya nating bawasan ang pinsalang maidudulot nito kung kikilos tayo nang maagap. Sa harap ng nagbabadyang krisis, ang tunay na tanong ay hindi kung gaano kainit ang darating na mga buwan, kundi kung gaano kahanda ang ating bansa na harapin ang mga ito. oOo

Para sa inyong katanungan, maaari po kayong mag-text sa cell# 0917-861-0106.