PUNA ni JOEL O. AMONGO

NALALAPIT na naman ang isa sa pinakamahalagang araw sa kalendaryong pampulitika ng bansa. Sa darating na Hulyo 27, 2026, muling haharap si Pangulong Bongbong Marcos, Jr. sa sambayanang Pilipino upang ihatid ang kanyang State of the Nation Address o SONA. Bilang huling buong SONA bago matapos ang kanyang termino, marami ang nag-aabang kung ano ang magiging sentro ng kanyang talumpati.

Noong SONA 2024, buong pagmamalaki niyang inihayag na nakapagtayo ang kanyang administrasyon ng humigit-kumulang 5,500 flood control projects sa iba’t ibang bahagi ng bansa. Inilarawan ang mga ito bilang patunay ng seryosong pagtugon ng pamahalaan sa lumalalang problema ng pagbaha na matagal nang pinapasan ng maraming komunidad.

Ngunit makalipas lamang ang isang taon, nagbago ang tono ng Pangulo. Sa kanyang SONA noong 2025, mariin niyang sinabi ang katagang, “Mahiya naman kayo!” bilang reaksyon sa mga ulat ng umano’y mga depektibong flood control project at mga proyektong pinagdududahang hindi naman aktuwal na naipatupad. Ang naturang pahayag ay naging isa sa mga pinakatumatak na bahagi ng kanyang talumpati.

Dito nagsimulang mabuo ang malaking tanong ng publiko. Kung ano ang ipinagmalaking libu-libong proyekto noong 2024, kalaunan ay kinuwestiyon din mismo ng Pangulo noong 2025, paano ngayon susukatin ng taumbayan ang kredibilidad ng mga datos at tagumpay na ihaharap sa SONA ngayong 2026?

Hindi maikakaila na ang usapin ng flood control ay naging isa sa pinakamalalaking kontrobersiya sa administrasyong ito. Tuwing may malakas na ulan, marami pa ring lugar ang mabilis na binabaha. Marami ring residente ang nagtatanong kung saan napunta ang napakalaking pondong inilaan sa mga proyektong dapat sana’y nagsisilbing proteksyon laban sa kalamidad.

Natural lamang na umasa ang publiko na ang darating na SONA ay hindi lamang magiging talaan ng mga numero at estadistika. Mas mahalaga ang malinaw na paliwanag kung ano ang naging resulta ng mga naunang pangako at kung paano pananagutin ang sinomang mapatutunayang nagkamali o lumabag sa batas sa pagpapatupad ng mga proyekto.

Kung mayroon mang pinakamabisang paraan upang maibalik ang tiwala ng taumbayan, ito ay ang pagpapakita ng konkretong aksyon. Hindi sapat ang matitinding salita kung wala namang kasunod na pananagutan. Ang mga Pilipino ay naghihintay ng mga pangalan, kaso, at malinaw na hakbang laban sa katiwalian kung mayroon mang mapatutunayang naganap.

Habang papalapit ang SONA, marami rin ang nagtatanong kung magbibigay ba ang Pangulo ng malinaw na ulat hinggil sa estado ng mga imbestigasyon kaugnay ng mga flood control project. Ang transparency at pananagutan ay mahalagang bahagi ng mabuting pamamahala, lalo na kung malaking halaga ng pondo ng bayan ang sangkot.

Hindi rin maiiwasang ikumpara ng publiko ang mga pahayag ng Pangulo mula 2024 hanggang 2026. Ang pagkakapare-pareho ng mensahe at ang pagkakatugma nito sa aktuwal na kalagayan sa lupa ay mahalaga sa pagpapanatili ng tiwala ng mamamayan sa pamahalaan.

Sa huli, hindi na lamang ito usapin ng mahusay na talumpati. Ang tunay na sukatan ng isang SONA ay kung nararamdaman ba ng ordinaryong Pilipino ang mga pagbabagong ipinagmamalaki ng administrasyon. Kung patuloy pa ring nalulubog sa baha ang mga komunidad at nananatiling palaisipan ang kapalaran ng mga pondong inilaan, mahihirapang kumbinsihin ang publiko sa pamamagitan lamang ng magagandang salita.

Ang darating na Hulyo 27 ay isang pagkakataon para sa Pangulo na sagutin ang mga tanong na hanggang ngayon ay bumabagabag sa isipan ng marami. Hindi lamang ito pagkakataong mag-ulat ng mga nagawa kundi pagkakataon ding ipakita na handa siyang akuin ang responsibilidad sa mga pagkukulang ng kanyang administrasyon at tiyaking may pananagutan ang sinomang nagkamali.

Sapagkat sa bandang huli, ang pinakamalaking maipagmamalaki ng sinomang Pangulo ay hindi ang dami ng proyektong naipatayo o ang haba ng listahan ng mga accomplishment. Ang tunay na pamana ng isang lider ay ang kakayahang magsabi ng totoo, managot sa pagkukulang, at mag-iwan ng pamahalaang may integridad, pananagutan, at tiwala ng sambayanang Pilipino.

oOo

Para sa suhestiyon at reaksyon, mag-email sa operarioj45@gmail.com.