PUNA ni JOEL O. AMONGO

ISANG malaking pangalan sa mundo ng teknolohiya ang muling napunta sa sentro ng atensiyon ng Kongreso: ang Meta, kumpanyang nasa likod ng Facebook at Instagram. Sa pagkakataong ito, hindi simpleng pagpupulong ang usapin. Ipinatawag ng Mababang Kapulungan si Meta CEO Mark Zuckerberg para humarap sa isang pagdinig tungkol sa social media safety at sa mga problemang iniuugnay sa paggamit ng online platforms, partikular ang proteksiyon sa mga kabataan.

Bakit kailangang umabot sa subpoena ang usapin? Para sa ilang mambabatas, hindi na sapat ang paulit-ulit na pakikipag-ugnayan sa mga social media platform kung nananatili ang mga problema sa scams, mapanganib na content, fake accounts at iba pang online harms. Kaya nais nilang direktang marinig mula sa pinakamataas na antas ng Meta kung ano talaga ang ginagawa ng kumpanya upang tugunan ang mga reklamong ito.

Mas naging kapansin-pansin ang isyu nang ipagpaliban ng Kamara ang deliberasyon sa panukalang P19.49-bilyong 2027 budget ng Department of Information and Communications Technology (DICT) habang hinihintay ang paglutas sa mga seryosong concern na may kaugnayan sa Meta. Kabilang sa binanggit ng DICT ang online sexual abuse and exploitation of children, child sexual abuse and exploitation materials, illegal online gambling, cyberbullying at iba pang panganib sa mga kabataan.

Dito nagiging mas malalim ang tanong: Kapag ang isang platform ay ginagamit ng napakaraming Pilipino araw-araw, hanggang saan ang pananagutan nito sa mga problemang nangyayari sa loob ng platform? Hindi naman nangangahulugan na ang lahat ng nangyayaring ilegal online ay awtomatikong kasalanan ng platform. Ngunit ang mismong usapin ngayon ay kung sapat, mabilis at epektibo ba ang mga mekanismo nito para makita at matanggal ang mapanganib na content at account at makipagtulungan sa mga awtoridad.

Isa sa mga hinihingi ng ilang mambabatas ay magkaroon ng mas malinaw na presensiya ang Meta sa Pilipinas. Ayon kay Deputy Speaker Jannette Garin, maaaring pag-isipan ng Kamara ang mas mahigpit na hakbang kung patuloy na hindi tutugon ang kumpanya sa panawagan na magkaroon ng Philippine office o mga tauhang maaaring direktang kausapin ng pamahalaan. Ang usapin ng posibleng pagbabawal sa Meta ay binanggit niya bilang isang option, hindi bilang kasalukuyang ipinatutupad na polisiya.

At dito nagiging sensitibo ang usapin. Ang Facebook ay hindi na lamang lugar para sa personal na post at larawan. Para sa maraming Pilipino, ginagamit ito sa negosyo, pagbebenta, paghahanapbuhay, balita, community announcements at pakikipag-ugnayan sa pamilya. Kaya anomang malaking pagbabago sa operasyon ng platform ay maaaring magkaroon ng epekto sa mga gumagamit nito. Ngunit kasabay ng lawak ng paggamit ay ang tanong kung paano pananagutin ang mga kumpanyang kumikita mula sa napakalaking digital audience.

May isa pang mahalagang detalye: hindi naman sarado ang komunikasyon sa pagitan ng pamahalaan at Meta. Noong Setyembre 2026, iniulat ng DICT na magpapadala ang Meta ng technical team sa Pilipinas upang pag-aralan ang posibleng integration ng Philippine national ID system sa kanilang platforms para sa age verification. Ipinakikita nito na may mga pag-uusap at teknikal na hakbang na nangyayari, kahit nananatili ang mga pagtatalo tungkol sa online safety at pananagutan.

Kaya ang pagharap ng Meta sa Kongreso ay hindi lamang tungkol kay Mark Zuckerberg. Mas malaking tanong ang nakaharap sa parehong panig: Ano ang konkretong mekanismo para mabilis na maresolba ang reklamo ng isang Pilipino kapag may scam, fake account, child exploitation material o iba pang mapanganib na content? At kapag may legal na proseso, gaano kabilis makikipagtulungan ang platform sa mga awtoridad?

Hindi rin dapat mawala sa usapan ang karapatan ng ordinaryong gumagamit. Habang hinihiling ang mas mahigpit na moderation at mas mabilis na pagtanggal ng harmful content, kailangan ding isaalang-alang ang privacy, due process at posibilidad ng maling pagtanggal ng lehitimong content o account. Ang hamon ay hindi simpleng “tanggalin ang lahat ng masama.” Kailangang malinaw kung ano ang pamantayan, sino ang nagpapatupad at paano maaaring umapela ang mga apektadong user.

Maganda ang sinasabing layunin ng ilang mga mambabatas na ipatawag nila ang kinatawan ng Meta, pero kung ito ay may kinalaman sa inaabot na batikos ng administrasyon ni BBM gamit ang Facebook at gusto nila itong kontrolin, ay hindi maganda, isang uri ito ng pangbubusal sa karapatang pagpapahayag ng mga Pilipino. Hindi sa ipinagtatanggol natin ang Meta, napakahigpit nito sa online sexual abuse and exploitation of children, child sexual abuse and exploitation materials, illegal online gambling, cyberbullying at iba pang panganib sa mga kabataan.

Hindi dapat ipasa ang sisi sa dayuhang kumpanya na maraming mga Pilipino ang nakikinabang, hindi natin maitatanggi na simula nang pumasok ang Facebook sa Pilipinas ay marami ang nabigyan ng pagkakakitaan, nariyan ang online business, reels, nagagamit sa work from home, online class at iba pa. Napakahalaga rin ng Facebook sa pamamagitan ng kanilang messenger para sa komunikasyon sa mga mahal sa buhay, magkakaibigan, katrabaho at iba pa. ‘Wag natin ipasa ang ating pagkukulang sa isang dayuhang kumpanya na maraming Pilipino ang nakikinabang dahil may sarili silang safety nets para sa kanilang mga parukyano.

Sa dulo, ang pagpapatawag sa META ay maaaring maging pagkakataon para maging mas malinaw ang relasyon ng malaking technology platforms at ng gobyerno. Hindi pa ito nangangahulugan na mawawala ang Facebook sa Pilipinas. Ang malinaw sa ngayon: nais ng Kamara ng mga sagot, nais ng DICT ng mas matibay na online safeguards, at nais ng ilang mambabatas ng mas direktang pananagutan mula sa Meta. Ang susunod na kabanata ay nakasalalay sa mga sagot na maririnig—at higit sa lahat, sa kung anong konkretong hakbang ang susunod sa mga sagot na iyon.

-oOo-

Para sa suhestiyon at reaksyon, mag-email sa operarioj45@gmail.com.