PUNA ni JOEL O. AMONGO

LUMILIPAS ang mga buwan, ngunit tila lalong humahaba ang paghihintay ng mga Pilipino sa katuparan ng isa sa pinakamalalaking pangako ng administrasyon—ang papanagutin ang mga sangkot sa umano’y anomalya sa mga proyektong flood control. Sa bawat pagbaha na nararanasan ng mga komunidad, muling bumabalik ang tanong: nasaan na ang hustisyang ipinangako?

Noong unang lumabas ang usapin ng flood control scam, naging matunog ang mga pahayag na walang sasantuhin, gaano man kataas ang posisyon sa gobyerno. Nagbigay ito ng pag-asa sa publiko na sa wakas ay may seryosong hakbang laban sa katiwalian. Marami ang naniwalang sisimulan na ang tunay na paglilinis sa burukrasya.

Subalit habang tumatagal, tila nananatili lamang sa antas ng mga pahayag ang usapin. Hanggang ngayon, wala pang malinaw na larawan kung sinu-sino ang pormal nang nahabla, nasampahan ng kaso, o napanagot sa korte kaugnay ng mga alegasyon. Ang inaasahang mabilis na aksyon ay tila napalitan ng katahimikan.

Dahil dito, unti-unting nabubuo ang pangamba ng publiko na baka mauwi rin ito sa isa na namang isyung malilimutan paglipas ng panahon. Hindi lingid sa kaalaman ng marami na sa kasaysayan ng bansa, maraming malalaking kontrobersiya ang nagsimula sa maiingay na anunsyo ngunit nauwi sa mabagal na proseso o tuluyang naisantabi.

Lalong tumitindi ang pagkadismaya tuwing may panibagong pagbaha. Ang tanong ng mamamayan ay hindi lamang kung bakit patuloy ang pagbaha, kundi kung saan napunta ang trilyong pisong pondong inilaan sa mga proyektong dapat sana’y nakapagpabawas ng panganib sa mga komunidad.

Natural lamang na umasa ang taumbayan sa mabilis at malinaw na resulta. Kapag ang isang pangako ay may kaugnayan sa pananagutan ng mga opisyal ng gobyerno, mataas ang inaasahan ng publiko sapagkat nakataya rito ang tiwala sa mga institusyon ng estado.

Sa kabilang banda, dapat ding kilalanin na ang pagsasampa ng kaso at pag-uusig sa mga pinaghihinalaan ay nangangailangan ng sapat na ebidensya at pagsunod sa tamang proseso ng batas. Hindi sapat ang mga alegasyon lamang upang magkaroon ng hatol. Gayunman, mahalaga ring maipabatid sa publiko kung ano na ang estado ng mga imbestigasyon upang hindi lumaganap ang pagdududa.

Habang papalapit ang State of the Nation Address (SONA) sa Hulyo 27, 2026, muling nakatuon ang pansin ng sambayanan sa magiging mensahe ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. Inaasahan ng marami na tatalakayin niya ang mga naging tagumpay ng kanyang administrasyon kung mayroon man at ang mga plano para sa nalalabing panahon ng kanyang termino.

Ngunit kasabay ng mga inaasahang ulat ng progreso, hindi maiiwasang itanong ng ilan kung magkakaroon ba ng kongkretong update tungkol sa flood control scam. Magkakaroon na ba ng malinaw na pangalan ng mga opisyal na mananagot? O mananatili lamang ba itong bahagi ng mga pangakong hindi pa natutupad?

Hindi naman masama ang ipagmalaki ang mga proyekto at programang nagtagumpay kung may sapat na batayan ang mga ito. Gayunman, para sa maraming mamamayan, mas mahalaga ang pananagutan kaysa magagandang talumpati. Ang kredibilidad ng pamahalaan ay higit na nasusukat sa kakayahan nitong ipatupad ang batas nang patas at walang kinikilingan.

Sa huli, ang tunay na sukatan ng pamumuno ay hindi lamang ang dami ng mga proyektong nailunsad o bilang ng mga programang naipatupad. Mas mahalaga kung paano naipakita na walang sinoman ang nakahihigit sa batas, gaano man kataas ang kanyang katungkulan. Ang pananagutan ay pundasyon ng mabuting pamamahala.

Sa nalalapit na SONA, marahil ay hindi lamang mga bagong pangako ang nais marinig ng sambayanan. Higit sa lahat, nais nilang makita ang malinaw na bunga ng mga naunang ipinangako—lalo na sa usapin ng pananagutan sa flood control scam. Sa isang demokrasya, ang tiwala ng publiko ay hindi lamang nakukuha sa mga salita, kundi sa mga konkretong hakbang at nasusukat na resulta.

oOo

Para sa suhestiyon at reaksyon mag-email sa operarioj45@gmail.com.