PUNA ni JOEL O. AMONGO

NGAYONG araw, Hunyo 4, 2026, isasagawa ng Blue Ribbon Committee ng Senado ang pagdinig na inaasahang magiging sentro ng pambansang atensyon. Ang usapin ay ang kontrobersiyal na flood control projects na ilang taon nang pinupuna dahil sa umano’y malawakang anomalya at hindi maipaliwanag na paggastos ng pondo ng bayan. Maraming Pilipino ang naghihintay ng malinaw na mga sagot kung saan napunta ang trilyong pisong inilaan para sa proteksyon laban sa baha.

Sa gitna ng paghahandang ito, lalong umiinit ang usaping pampulitika sa Senado. Lumalabas ang mga alegasyon na may mga sektor na nais pigilan ang pag-usad ng imbestigasyon sa pamamagitan ng pagbabago sa liderato ng Senado at ng mga komiteng may direktang kinalaman sa pagsisiyasat. Dahil dito, lalong lumalakas ang interes ng publiko sa magiging takbo ng mga pangyayari.

Isa sa mga sentrong usapin ngayon ang mga ulat na may mga nagtutulak umano na mapalitan si Senate President Alan Peter Cayetano. Bagama’t bahagi ng normal na proseso ng pulitika ang pagbabago ng liderato, hindi maiiwasang itanong ng marami kung bakit ito ginagawa sa panahong nakatakda nang simulan ang isang napakahalagang pagdinig.

Kasabay nito, pinag-uusapan din ang posibilidad na maapektuhan ang pamumuno sa Blue Ribbon Committee. Ayon sa mga haka-haka at komentaryo ng ilang political observers, may pangamba na kapag nagkaroon ng malaking pagbabago sa liderato ng Senado ay maaari ring mabago ang pamunuan ng komite at ang direksyon ng mga imbestigasyong isinasagawa nito.

Sa mata ng karaniwang mamamayan, simple lamang ang tanong: bakit kailangang baguhin ang mga nakapuwesto kung wala namang dapat ikatakot? Kung malinis ang lahat ng transaksyon at maayos ang paggamit ng pondo, ang pinakamainam na paraan upang maalis ang pagdududa ay ang buong kooperasyon sa imbestigasyon.

Hindi rin maitatangging malaking halaga ang pinag-uusapan sa flood control projects. Sa loob ng maraming taon, trilyun-trilyong piso ang nailaan sa iba’t ibang proyekto sa buong bansa. Ngunit sa kabila nito, marami pa ring lugar ang nakararanas ng matinding pagbaha sa bawat malakas na ulan at bagyo.

Dahil dito, makatuwiran lamang na magsagawa ng masusing pagsusuri ang Senado. Hindi ito simpleng usapin ng pulitika kundi usapin ng pananagutan sa taumbayan. Ang bawat sentimong nagmumula sa buwis ng mamamayan ay dapat may malinaw na paliwanag kung paano ginastos at ano ang naging resulta.

Kung totoong may mga pagtatangkang pigilan o pahinain ang imbestigasyon, mas lalo lamang nitong pinatitibay ang hinala ng publiko na may mahahalagang impormasyong maaaring mabunyag. Sa kasaysayan ng bansa, madalas na ang pinakamalalakas na pagtutol sa isang imbestigasyon ay nagiging dahilan upang lalo itong pagtuunan ng pansin ng sambayanan.

Mahalagang tandaan na ang kredibilidad ng Senado ay nakasalalay rin sa kakayahan nitong magsagawa ng patas at malayang imbestigasyon. Hindi dapat manaig ang interes ng anomang grupo o paksyon kung ang kapalit naman ay ang pagkawala ng tiwala ng publiko sa institusyon.

Sa kabilang banda, tungkulin din ng mga senador na tiyaking ang mga pagdinig ay nakabatay sa ebidensiya at hindi lamang sa mga akusasyon. Ang layunin ay hindi ang paghusga agad kundi ang pagtuklas ng katotohanan at paglalatag ng mga repormang makapipigil sa katiwalian kung mayroon man.

Habang papalapit ang nakatakdang pagdinig, maraming Pilipino ang umaasang mananaig ang transparency at accountability. Ang mga biktima ng baha, ang mga nagbabayad ng buwis, at ang buong sambayanan ay may karapatang malaman kung naging epektibo ba ang mga proyektong pinaglaanan ng napakalaking pondo ng gobyerno.

Sa huli, ang tunay na sukatan ng isang demokratikong institusyon ay hindi kung gaano nito napoprotektahan ang mga makapangyarihan kundi kung gaano nito naipagtatanggol ang karapatan ng taumbayan na malaman ang katotohanan. Kung may mga tanong tungkol sa flood control scandal, ang sagot ay hindi paghadlang sa imbestigasyon kundi ang pagharap dito nang buong katapatan at pananagutan.

Nauna rito, pinamunuan dati ni Senator Ping Lacson ang Blue Ribbon Committee at nagsagawa ng pagdinig sa usapin ng flood control scandal subalit napansin ng mga Pilipino na tila pinipili lamang nito ang kanyang ipinatawag na tao na nasasangkot sa katiwalian.

Ngayon na pinamumunuan na ni Senator Pia Cayetano na pursigidong matukoy ang totoong nagnakaw ng pera ng mga Pilipino, ay nais namang bawiin ng minority, kaya naman pinagdududahan ng taumbayan na sabwatan na ang nangyayari para hindi matukoy ang tunay na utak ng pinakamalaking nakawan sa kasaysayan ng Pilipinas.

Sa Blue Ribbon hearing na ito ay malaki ang magiging papel ng publiko para matuloy na ang imbestigasyon at mahubaran ng maskara ang may sala na hanggang ngayon ay hindi pa napapanagot ng batas.

oOo

Para sa suhestiyon at reaksyon, mag-email sa operarioj45@gmail.com.